Hành trang trọn đời của người tu

GN - Ngược dòng lịch sử Phật giáo du nhập, ngay từ giai đoạn đầu của Phật giáo Việt Nam, pháp môn Thiền đã được giới thiệu qua các bản kinh An ban thủ ý mà người có công lớn là Tổ sư Khương Tăng Hội. Ngày nay, phương pháp thực tập Thiền là một trong những pháp môn tu tập quan trọng nhất mà nhiều người hướng đến.

Theo đó, mục đích cần đạt được của Thiền là chánh niệm, tỉnh thức trong từng hành động trong sinh hoạt hàng ngày.

con duong xuat the.jpg
Cùng đi trên đường vui - Tranh từ langmai.org

Buổi đầu mới xuất gia, nhiều người thường nghĩ rằng, Thiền định là pháp môn rất cao siêu, chỉ dành riêng cho những người có căn cơ cao, trước phải học giáo lý căn bản, thực hành hai thời khóa công phu sớm chiều, thuộc lòng bốn quyển luật trường hàng Tỳ-ni, Sa-di, Oai nghi, Cảnh sách, … sau đó mới được học và thực hành thiền. Nhớ lại, những ngày đầu mới bước chân vào chùa, ngoài hai thời công phu sớm chiều, thầy bổn sư dạy phải học thuộc Tỳ-ni nhật dụng, và còn nhấn mạnh rằng đó chính là tinh hoa của đạo Phật, “chung thân thọ mạng” - điều quan trọng gắn bó suốt đời đối với người tu.

Trong Nẻo vào thiền học, Thiền sư Thích Nhất Hạnh từng viết: “Hồi mười sáu tuổi tôi nghĩ rằng Tỳ-ni nhật dụng thiết yếu chỉ là một pháp môn dùng cho trẻ nhỏ hoặc người đang còn đứng ngoài ngưỡng cửa Thiền học, rằng đó chỉ là những tập dợt dự bị, không quan trọng gì. Bây giờ tôi thấy rằng Tỳ-ni nhật dụng thiết yếu cũng chính là bản thân của Thiền học và là tinh hoa của đạo Phật”.

Thật vậy, nội dung chứa đựng trong từng câu kệ, câu chú tuy ngắn ngọn những có tác dụng lớn là đưa ý thức trở về có mặt trong từng cử chỉ đi đứng nằm ngồi của hành giả. Thực hành Tỳ-ni tức là thực tập chánh niệm, như ngài Độc Thể có nói “Tỳ ni nhật dụng thiết yếu chính là chánh niệm trong từng cử chỉ”.

Mỗi một câu kệ là một công thức tư tưởng đưa hành giả vào chánh niệm, mỗi một hành vi mang theo chánh niệm giúp hành giả tránh đi sự sai trái trong các hành động qua thân, khẩu, ý của mình. Chẳng hạn, bài kệ Uống nước, khi đang nâng ly nước trước và trong khi uống hành giả lập tức làm phát khởi tư tưởng trong trí:

“Phật nhìn một bát nước

Tám vạn tư vi sinh

Nếu không trì chú này

Như ăn thịt chúng sanh”.

(Trí Quang thượng nhân dịch)

Cũng như, khi ngồi ngay ngắn ở thiền sàng chẳng hạn, hành giả phải làm phát khởi tư tưởng sau:

“Vững mình ngồi ngay,

Nên nguyện chúng sanh,

Ngồi tòa Bồ-đề

Tâm không dính mắc”. (như trên)

Và khi cất bước chân đi, hành giả cũng phát khởi trong ý tư tưởng sau:

“Cất bước chân đi,

Nên nguyện chúng sanh

Thoát biển sanh tử

Đủ các pháp lành…” (như trên)

Thoáng nghe qua tưởng chừng như bình thường, chỉ là việc thực hành của các chú tiểu, nhưng ý nghĩa thực sự lại là phương pháp hữu hiệu giúp hành giả luôn giữ được chánh niệm. Chánh niệm như là bí quyết thắp sáng hiện hữu, tạo nên định lực và đưa tới tuệ giác.

Có chánh niệm, tỉnh giác thì hành giả mới có thể thắp sáng hiện hữu. Hiện hữu được thắp sáng làm cho ta biết được mình đang nghĩ gì và làm gì; nhận biết được rằng, mình đang có một diễm phúc lớn là mình đang được sống, đang được thở, đang được tu tập, được làm những việc lợi mình lợi người, là vì mình đang sống trong pháp “hiện tại lạc trú”. Ngược lại, nếu như không có chánh niệm, chúng ta sống mà chẳng biết mình đang sống, sống mà tâm luôn vọng động và chạy theo ngoại cảnh, chúng ta thật sự không cảm nhận được sự tồn tại của mình trong thực tại, như thế thì thật hoang phí cho kiếp sống của ta. Do vậy, cần đánh thức sự chánh niệm trong ta trong từng giây từng phút hiện tại. Đánh thức như thế nào, đánh thức qua cách theo dõi từng hơi thở vào thở ra của mình. Trở về với hơi thở của mình, giúp tâm trí chúng ta tập trung tâm về một chỗ, khi tâm được tập trung lại một chỗ thì trí tuệ sẽ phát sinh.

Khi ý thức rõ rệt là ta đang làm gì, ta đang nói gì, ta đang nghĩ gì tức là ta đã đánh bật được những đạo quân xâm lăng của hoàn cảnh và của vọng niệm. Khi ngọn đèn của ý thức thắp sáng thì lương tri cũng thắp sáng, đường đi nẻo về của thân khẩu ý cũng thắp sáng, những bóng tối của vọng niệm không còn thập thò xâm chiếm, và sức mạnh tâm linh được tập trung và phát triển. Chúng ta múc nước rửa tay, mặc áo, trải chiếu ngồi, làm mọi việc như thường nhật, nhưng bây giờ chúng ta có ý thức về tất cả mọi động tác ngôn ngữ và tư tưởng của chính mình. Điều đó không phải chỉ dành cho hàng nhập môn lúc đầu phải thực hành, mà trong suốt quá trình tu tập vẫn phải thực hành.

Ngày xưa có một vị lãnh tụ của một giáo phái ngoại đạo, nghe nói đạo Phật là đạo giác ngộ, nên đã đến hỏi Đức Thế Tôn về phương pháp tu tập của đạo Phật như thế nào, và cuộc nói chuyện diễn ra như sau:

“- Nghe nói đạo Phật là đạo giác ngộ, vậy phương pháp của đạo Phật thế nào? Các ngài làm gì mỗi ngày?

- Chúng tôi đi, đứng, nằm, ngồi, tắm, giặt, ăn, ngủ,…

- Phương pháp đó nào có chi đặc biệt đâu? Ai lại không đi đứng, nằm, ngồi, tắm, giặt, ăn, ngủ?

- Đặc biệt lắm chứ, thưa ngài. Khi chúng tôi đi, đứng, nằm, ngồi, tắm, giặt, ăn, ngủ, thì chúng tôi biết là chúng tôi đi, đứng, nằm, ngồi, tắm, giặt, ăn, ngủ. Còn khi những người khác đi, đứng, nằm, ngồi, v.v… thì họ không ý thức được là họ đang đi, đứng, nằm, ngồi,…”.

(Nẻo vào Thiền học của Thiền sư Thích Nhất Hạnh)

Phương pháp của đạo Phật nghe có vẻ bình thường như vậy đó, nhưng kết quả mầu nhiệm; phương pháp đó đưa một người phàm phu trở thành bậc thánh, bậc giác ngộ như Phật - bậc Tỉnh giác. Vì trong những sinh hoạt bình thường hàng ngày, nếu chúng ta luôn ý thức mình đang như thế nào qua suy nghĩ, lời nói và việc làm nghĩa là chúng ta luôn chánh niệm. Khi hành giả nấu cơm, quét nhà và luôn tập trung an trú trong chánh niệm thì đó chính là thiền, nấu cơm, quét nhà, không chỉ để có cơm ăn, có nhà sạch mà đồng thời là thực tập thiền, là tu.

Thiền không thể đạt tới bằng trí năng, bằng sự nghiên cứu giả định, phân tích và tổng hợp. Người học thiền phải dùng trọn bản thân mình làm dụng cụ khảo cứu. Trí năng chỉ là một phần của bản thân mình và là phần có thể dắt dẫn mình tách lìa khỏi thực tại của sự sống, vốn là đối tượng của chính Thiền học. Tỳ-ni nhật dụng không phải là một phương tiện chuẩn bị lý thuyết cho hành giả đi vào con đường Thiền học mà chính nó đưa ngay hành giả vào con đường thiền tập, vào thế giới sinh động và thiết thực của Thiền.

Đạo Phật luôn “khế lý, khế cơ, khế thời”, tùy quốc độ, tùy căn cơ, tùy thời đại để uyển chuyển, áp dụng giáo lý sao cho phù hợp, có kết quả an lạc, cho nên những gì Đức Phật đã dạy không phải chỉ đóng khung mà không được thay đổi, không được thêm bớt, yêu cầu người thực hành phải giữ nguyên. LuậtNgũ phần, quyển thứ 22, Đức Phật dạy rằng những gì mà Ngài chưa chế định nhưng người đời sau thấy cần thiết cho cuộc sống tự thân và sự phát triển Tăng đoàn thì nên đưa vào áp dụng. Riêng những gì Ngài đã chế ra nhưng do những đổi thay của xã hội, không còn phù hợp nữa thì nên bãi bỏ.

Thời đại chúng ta đang sống có một số vấn đề khác biệt với thời đại các Tổ sư thời xưa, do vậy cần thêm vào những bài kệ mới để phù hợp hơn với thực tế đời sống của người xuất gia. Tiếp nối sự tiên phong cải cách của chư vị cao tăng thạc đức, chúng ta cần có một thái độ tiếp nhận sự đổi mới, sự cải đổi đó có tính phù hợp với thời đại, con người và quốc độ hơn. Chúng ta cũng có thể áp dụng tu tập những thi kệ thực tập chánh niệm do Thiền sư Thích Nhất Hạnh biên soạn trong Bước tới thảnh thơi, bổ sung nhiều bài kệ liên quan tới sinh hoạt trong xã hội hiện đại, như lái xe, nghe điện thoại… Chẳng hạn như bài kệ Nhấc điện thoại:

“Tiếng đi ngoài ngàn dặm

Xây dựng niềm tin yêu

Mỗi lời là châu ngọc

Mỗi lời là gấm thêu”

Như vậy có thể nói, đối với người xuất gia học Phật thì Tỳ-ni nhật dụng thiết yếu là hành trang quý, vô cùng quan trọng, hành trang này sẽ theo chúng ta trong suốt cuộc đời tu tập để chúng ta có sự vững chãi trên con đường tâm linh. Bất luận là người mới bước chân vào chùa học đạo, hay là bậc cao niên, việc hành trì Tỳ-ni nhật dụng đều cần thiết và nhất định đưa lại lợi ích lớn. Bởi đó chính là tu tập thiền, đem đến cho hành giả sự an lạc thảnh thơi, thân tâm nhẹ nhàng, giải thoát trong từng phút giây trong thực tại cuộc sống này.

Thích nữ Quảng Chơn

TP.HCM: Chư Tăng bố-tát, thính giới tại VNQT

Sáng nay, 22-10 (14-9-Mậu Tuất), HT.Thích Trí Quảng, Phó Pháp chủ kiêm Giám luật HĐCM, Trưởng BTS GHPGVN TP.HCM, chư tôn đức Tăng thành viên BTS GHPGVN TP.HCM, các ban trực thuộc, 24 BTS GHPGVN quận,

Đền ơn đáp nghĩa đúng Chánh pháp

Đức Phật dạy rằng con người mang bốn trọng ơn, trong đó có ơn sanh thành dưỡng dục của cha mẹ, vì không có cha mẹ không thể có sự hiện hữu của chúng ta.

Không sinh không diệt trong “Thề non nước”

Bài thơ Thề non nước của nhà thơ Tản Đà là một bài thơ hay và đẹp về lời thề giữa hai người thương nhau (đó có thể là hai cha con, hai mẹ con, hai anh em, hai vợ chồng, hai thầy trò hay thậm chí là gi

Chư Tăng bố-tát tụng giới, quá đường chung tại VNQT

Sáng nay, 12-6 (29-4-Mậu Tuất), tại trụ sở BTS - Việt Nam Quốc Tự (242 - 244 đường 3-2, P.12, Q.10), chư tôn đức Tăng thành viên BTS GHPGVN TP.HCM, các ban trực thuộc, 24 BTS GHPGVN quận, huyện và chư

Tưởng niệm 55 năm Bồ-tát Thích Quảng Đức vị pháp thiêu thân (1963-2018) Bồ-tát Thích Quảng Đức: Ngọn lửa & Trái tim

Cuối tháng 3-2018, Trung ương Giáo hội đã ban hành thông tư về việc tổ chức Đại lễ tưởng niệm 55 năm Bồ-tát Thích Quảng Đức vị pháp thiêu thân. Theo đó, Đại lễ sẽ diễn ra tại thủ đô Hà Nội, TP.Hồ Chí

122 vị Khất sĩ dự khóa tu truyền thống lần thứ 23

Khóa tu truyền thống Khất sĩ lần thứ 23 được chính thức khai mạc vào ngày 23-10 tại tịnh xá Ngọc Thạnh (thôn Phước Thành, xã Tân Hòa, H.Tân Thành, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu) và kéo dài tới ngày 30-10-2017.

122 vị Khất sĩ dự khóa tu truyền thống lần thứ 23

Khóa tu truyền thống Khất sĩ lần thứ 23 được chính thức khai mạc vào ngày 23-10 tại tịnh xá Ngọc Thạnh (thôn Phước Thành, xã Tân Hòa, H.Tân Thành, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu) và kéo dài tới ngày 30-10-2017.

Khai mạc Hội thảo khoa học về Tổ Khánh Hòa

Sáng nay, 19-10, tại hội trường chính chùa Viên Minh - Văn phòng BTS GHPGVN tỉnh Bến Tre, lễ khai mạc Hội thảo khoa học “Hòa thượng Khánh Hòa với phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam và truyền th

Xuất gia báo hiếu trong Phật giáo Nam tông Khmer

Xuất gia báo hiếu là một nét đẹp truyền thống lâu đời của người Khmer Nam Bộ. Lễ nhập tu báo hiếu này thường được tổ chức vào khoảng thời gian trước hoặc sau Tết Chôl Chnăm Thmây

Ý nghĩa ngày Răm tháng Bảy – Lễ Vu Lan

Rằm tháng Bảy, ngày Xá tội vong nhân của phong tục Á Đông. Theo tín ngưỡng dân gian, là ngày mở cửa ngục, ân xá cho vong nhân nên có lễ cúng Cô Hồn (vào buổi chiều) cho các vong linh không nhà cửa, kh

TP.HCM: Nhiều hoạt động Tuần văn hóa triển lãm Vu lan

Theo thông tin từ Ban Văn hóa GHPGVN TP.HCM, từ ngày 21-8 đến 27-8 (nhằm ngày 30-6 đến ngày 7-7-Đinh Dậu), Ban Văn hóa sẽ tổ chức Tuần lễ Triển lãm, văn nghệ - Hội chợ ẩm thực Vu lan - Báo hiếu PL.256

Cần Thơ: Họp báo tổ chức Hội trại tuổi trẻ Phật giáo

Tiếp nối sự thành công của 10 Hội trại tuổi trẻ Phật giáo nhiều năm về trước, đồng thời triển khai những hoạt động tích cực của phân ban Thanh thiếu nhi Phật tử Trung ương, chư tôn đức tăng ni đã tổ c

Đóa sen thiêng từ bãi rác dòng đời

Tọa lạc nơi cửa ngõ phía Đông của TP.Hồ Chí Minh, Pháp viện Minh Đăng Quang - trung tâm văn hóa, giáo dục và xã hội của Hệ phái Khất sĩ - thành viên sáng lập GHPGVN, sau thời gian xây dựng, sẽ khánh t

Liên hoan phim Phật giáo lần thứ 18 ở Mỹ

Liệu bạn có biết dòng nhạc Punk rock đang rất thịnh hành ở Myanmar hay một luồng gió mới làm thay đổi các lễ nghi truyền thống của Bhutan hay không? Và bạn đã biết gì về vị lãnh đạo tinh thần Tây Tạng

Tìm Phật trong Tam tạng Thánh giáo & tìm Phật ngoài Thánh giáo

Từ Phật giáo Nguyên thủy có hướng nhìn về Phật giáo Đại thừa và đứng ở lập trường Đại thừa để quan sát toàn thể Pháp giới.

HT.Thích Thanh Từ: Người tu phải dẹp bỏ tham sân si

GN - Trong kinh kể lại, một hôm Phật hỏi các thầy Tỳ-kheo:

Thông điệp Ngày Vesak 2017 của Tổng Thư ký LHQ

GNO - Ngày 4-5 vừa qua, Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres đã phát đi Thông điệp nhân Ngày Vesak 2017. GNO trân trọng giới thiệu đến quý độc giả trong mùa Phật đản PL.2561.

HT.Thích Trí Quảng nói về Tuần lễ Phật đản tại TP.HCM

GN - Ngay từ đầu năm 2017, việc tổ chức Đại lễ Phật đản đã được đặt ra trong các phiên họp giao ban hàng tuần của Ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM cũng như trong các cuộc họp Ban Trị sự Phật g

Những điều Người Phật tử không nên làm khi tới chùa

Chùa chiền là chốn Thiền môn thanh tịnh, là ngôi nhà giáo pháp che chở cũng như nuôi lớn tình thương, khơi nguồn trí tuệ và giúp chúng ta giải phóng những nỗi khổ niềm đau trong cuộc đời. Vì thế, ngườ

Đường trần đâu có gì…

GN - Nhà tang lễ vắng vẻ, trời không nắng, có vài hạt mưa bụi rây rây trên khóm hoa quỳnh anh vàng quạnh quẽ. Tới giờ hẹn nhưng vẫn chưa xong vì còn đang lựa cốt. Phải lấy ra những mảnh xương lớn để q

Hội thảo khoa học về Thiền sư Pháp Loa

GNO - Hôm qua, 29-3, tại Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt - chùa Vĩnh Nghiêm (tỉnh Bắc Giang), Hội Di sản Văn hóa Việt Nam phối hợp với Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Bắc Giang, Sở Văn h

Bí mật về bức tượng Phật giáo 1.300 năm tuổi

GNO - Sau 7 năm tiến hành chụp cắt lớp CT, nghiên cứu và phân tích chuyên sâu, các nhà nghiên cứu đã tìm ra những bí mật về lịch sử và hình dáng ban đầu của một bức tượng Phật giáo cổ của Nhật Bản, là

Khảo biện về kinh Dược Sư

NSGN - Trong truyền thống Phật giáo Bắc truyền, Dược Sư là một bản kinh thường được trì tụng nhằm mục đích giải trừ tật bệnh, cầu nguyện bình an cho cá nhân, gia đình, dân tộc và xứ sở. Đặc biệt, tron

TP.HCM: Học viện PGVN khánh tuế nhị vị Hòa thượng

GNO - Sáng nay, 18-2, tại tòa viện trưởng, Hội đồng Điều hành Học viện PGVN tại TP.HCM đã trang nghiêm khánh tuế Hòa thượng Viện trưởng Thích Trí Quảng và Hòa thượng Phó Viện trưởng Thường trực Thích

Nền tảng Phật giáo của Kinh tế học

(PGVN) Như vậy, hành xử kinh tế của một phật tử tại gia là môt hành động có mục đích nhắm đến việc thu thập của cải cụ thể để tiêu dùng vật chất và tích lũy phước đức cho đời sống mai sau. Liên quan đ

Lễ Makha Bucha tại chùa Phra Dhammakaya

GNO - Những hình ảnh đẹp ghi lại cảnh hàng ngàn nhà sư vân tập để cầu nguyện trong im lặng tại lễ Makha Bucha.

Nhờ thờ Phật mà thoát khổ

GN - Theo lời Phật dạy, người học Phật ngoài việc ăn chay, lạy Phật, thiền định, tụng kinh, trì chú, giữ giới… còn phải thực hành thiện nghiệp giúp đời để tạo công đức, phước báo cho bản thân. Tự độ v

Mùa xuân theo dấu chân Phật

GN Xuân - Nhớ nghĩ đến cuộc đời giáo hóa độ sanh của Đức Phật, chúng ta hình dung ra những phong cảnh từng lưu dấu ấn của Ngài, quả thật là trong lành, tuyệt đẹp vô cùng.

Tạo ba phước nghiệp

Nay vui, đời sau vui” là một trong những tiêu chí tu tập quan trọng của hàng Phật tử. Cụ thể, đời này được hạnh phúc an lạc, đời sau tái sinh vào trời người có đầy đủ phước báo và hội đủ thắng duyên g

Hành trang trọn đời của người tu

GN - Ngược dòng lịch sử Phật giáo du nhập, ngay từ giai đoạn đầu của Phật giáo Việt Nam, pháp môn Thiền đã được giới thiệu qua các bản kinh An ban thủ ý mà người có công lớn là Tổ sư Khương Tăng Hội.

Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo - Cơ hội rộng mở cho mô hình “Tôn giáo xã hội”

Với 84,58% ý kiến đại biểu Quốc hội tán thành, ngày 18-11-2016, Quốc hội đã thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo.

Đức Phật A Di Đà và pháp môn niệm Phật

Trong lịch sử Đại thừa và Tịnh độ tông, tôn xưng A-di-đà là một mốc phát triển quan trọng. Niệm Phật A-di-đà là một pháp môn tu của Phật tử giúp không phải trải qua vô số kiếp luân hồi mà sẽ được "đới

Nguồn gốc "tràng phan" trong Phật giáo

Phan tiếng Phạn là Ba Đa Ca, cũng gọi là Kế Đô, là lời gọi chung cho các loại Tinh Kỳ và Tràng, Cái,… đồng thời là một dụng cụ để trang nghiêm đạo tràng, cúng dường chư Phật Bồ tát.

VIDEO 




LIÊN KẾT 
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------


THƯ VIỆN