Dặn lòng nhẫn & xả để buông tâm đố kỵ

GN - Trong cuộc sống, đố kỵ là chuyện thường tình ai cũng hiểu. Ganh ghét, hơn thua, cái bệnh ái thủ như một đặc tính cố hữu, có chủng tử sắp sẵn trong tâm con người. Khi cái hạnh phúc người khác có được mà mình không có, thì đó cũng là một nguyên nhân của đố kỵ dù biết rằng thật là vô cớ. Ta có thể hình dung như đứa bé tức tối giành sữa mẹ hay sự âu yếm của mẹ dành cho đứa khác.

Lòng đố kỵ khiến mình ăn không ngon ngủ không yên. Tâm đố kỵ khiến mình cảm thấy lẻ loi cô độc lấy lòng tiểu nhân đo bụng quân tử, mỗi ngày cứ phác họa một thủ đoạn nào đó để hòng dìm kẻ may mắn kia xuống.

buongxa.jpg
Buông xả để lòng nhẹ nhàng, thảnh thơi - Ảnh minh họa

Đố kỵ là sản phẩm của lòng ghen tỵ, là đứa con của so bì tham chấp. Tâm đố kỵ xuất hiện khi có sự so sánh phân biệt tốt xấu hơn thua cao thấp giữa đối tượng này với đối tượng khác khi tiếp xúc với nhau cùng trên một lãnh vực, một môi trường sống. Nếu không có đố kỵ, có lẽ con người sẽ có cuộc sống yên bình hơn. Không có đố kỵ sẽ không có cảnh bè phái, tranh chấp, chia rẽ, vu khống và không có cảnh vua ghét bầy tôi giữa loạn quyền công thần - hãm hại công thần. Và, cũng vì đố kỵ mà sanh lòng hãm hại kẻ khác. 

Nhà văn Honoré de Balzac (Pháp) từng nói: “Người có tính ganh tỵ, khổ sở hơn bất cứ một người bất hạnh nào”, và nhẹ nhàng hơn, “Càng phán xét nhiều thì càng yêu ít”. Cái cảm giác đố kỵ làm mình không bằng lòng với chính mình, hay phán xét soi mói về một đối tượng nào đó. Thay vì phải làm tốt hơn cái bị so sánh kia, ngược lại, làm cái bị so sánh kia biến mất khỏi trái đất, làm cho nó lỗi thời tụt hậu thua kém mình. Nguyên nhân dẫn đến sự đố kỵ là phân biệt. Phân biệt giai cấp, tài năng, tiền của, hạnh phúc, sắc đẹp, danh tiếng… thậm chí sức bền cho đến tài ăn nói giao tiếp, trình độ học vấn. Nói chung, tâm đố kỵ xuất hiện ở cả phạm trù vật chất đến tinh thần! Thật khó “vui cái vui của người” nên đành phải dối lòng “trong héo ngoài tươi”!

Tại sao Ngũ tổ Hoằng Nhẫn trao y bát cho Lục tổ Huệ Năng phải vào lúc nửa đêm? Phải chăng Ngũ tổ Hoằng Nhẫn nhận biết sự đố kỵ sẽ xuất hiện trong lòng các đệ tử. Thiền sư Thích Nhất Hạnh viết: “Những hạt giống khổ đau trong ta có thể còn rất lớn, nhưng đừng đợi cho đến khi không còn khổ đau mới cho phép mình hạnh phúc”. Vì vậy  nên “con người luôn gặp khó khăn trong việc buông bỏ đau khổ”.

Mang lòng đố kỵ là tự mang gông xích cho chính mình, và cũng chính mình phải tìm cách tháo gỡ. Rõ là khổ, cái khổ do tâm sinh ra, nó hết sức mâu thuẫn, giống như chuyện biết đời là khổ mà cứ muốn sống lâu trên cõi đời!

Thật ra mà nói, đố kỵ chẳng đem lợi ích lâu dài gì cho mình mà chỉ đem lại cái tâm bệnh, sự đau khổ đến mức căng thẳng trong sinh hoạt, thường xa lánh nghi kỵ kẻ khác và… tự cô lập “Gặm một khối căm hờn trong cũi sắt/ Ta nằm dài trông ngày tháng dần qua” (Nhớ rừng, Thế Lữ). Thế thôi!

Một góc nhìn nào đó, đố kỵ chỉ là sự phỉ báng, xem thường chính mình, trong khi đường đời đang dang tay rộng mở. Lòng khiêm tốn và bao dung cũng là Phật tánh trong mình mà mình không nhận ra. Lắm lúc tự nghĩ tiêu cực, dù có thấy cảnh “chướng tai gai mắt” thì sao không “lơ” đi để mà yên thân nếu mình là người chỉ biết mình, nói ra mang nặng cái “khẩu nghiệp”! Cứ nghĩ là chuyện không phải của mình, trời kêu ai nấy dạ hay phước đức mình chỉ ngần ấy thôi. Đổ thừa cho là số phận đi, quần áo dép giày còn có số kia mà! Cực chẳng đã hãy an ủi mình, tự tìm cách phấn đấu đi lên, kiên nhẫn…; nhẫn theo cách chiết tự chữ Hán (chữ Đao nằm trên chữ Tâm) mà cắt đứt đi phiền muộn. 

Lắm lúc đem so sánh hình tướng, nó cũng mặt mũi chân tay số lượng như mình sao mình không giàu có sang trọng như nó kể cũng lạ! Đừng chê bai những người lam lũ một nắng hai sương, xe đạp mua ve chai lông vịt… vì họ phất nhà lầu hai ba tầng không biết lúc nào (như mấy ông bà người Tàu xưa vậy). Vậy đó, đáp án của đố kỵ là kết thúc bằng các từ ngữ: kiên nhẫn, can đảm, thực tế, tự trọng, thức thời, hiểu mình. 

Vậy có thể, đố kỵ chia làm hai thái độ: tiêu cực và tích cực. Tiêu cực làm cho mình đánh mất mình, làm rạn nứt tình đoàn kết của tập thể, có tính tranh chấp đối đầu hơn thua… như ai đó đã nói: “Người chỉ biết sử dụng búa thì ắt có ngày nhận thấy sự việc toàn là những cái đinh”. Ngược lại, với thái độ tích cực, đố kỵ kia chỉ là một động cơ thúc đẩy bản thân trên con đường tự sửa lại mình, soi rọi lại mình để tiến bộ hơn và dư sức để hiểu “hoa hồng nào không gai, sự thành công nào cũng trả giá bởi bầm dập” mà ngay thẳng đàng hoàng phấn đấu vươn lên!

Trong một tập thể Phật tử hay đoàn thể thế tục cũng vậy. Sự đố kỵ tiêu cực là hàng rào kẽm gai ngăn cản sự đoàn kết gắn bó, giết dần sự bền vững tiến bộ của tổ chức. Nó giết chết sự tôn trọng lẫn nhau, phá vỡ tinh thần Lục hòa. Làm lãnh đạo chẳng ai vị nể (khẩu phục mà tâm không phục), làm nhân viên chẳng ai nhiệt tình (làm cho có). Cái khó ở đây là, thay vì mừng không hết, có lãnh đạo lại đem lòng đố kỵ với hàng nhân viên của mình vì chút sở trường kỹ năng nào đó. Thế thì, hồn ai nấy giữ, làm lành tránh dữ thôi! “Việc tôi, tôi làm - Lộc ông, ông lãnh”, chẳng qua vì “nồi cơm” thôi, thiết chi nghĩ đến chuyện ngồi chung ly trà bàn chuyện tương lai thế sự.

Và, trong một đơn vị Gia đình Phật tử thì thế nào? Có cần tranh “ghế” hay không? Biết bao nhiêu anh - chị được xếp cấp là huynh trưởng vẫn ngồi chơi xơi nước vì không được phân công nhiệm vụ. Tại sao? Anh - chị ấy không tin vào khả năng của mình hay là nạn nhân của sự đố kỵ? Có thể cho là vì nhiều lý do khách quan - chủ quan nào đó, ai biết được! Chưa kể có người muốn chứng tỏ mình cũng như ai, coi như xong “tâm nguyện” của mình rồi hững hờ với đơn vị… cũng phát xuất từ lòng đố kỵ “hắn được thì tui cũng được”.

Không nói đâu xa, có trường hợp trong gia đình anh em cố tình xa lánh, giàu nghèo, được thua phân biệt. Miệng không nói ra nhưng ánh mắt cũng nói lên hầu như tất cả, vì đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn mà!

Đừng sống với so sánh vì hiểu rõ cuộc sống không bao giờ công bằng, bản chất cuộc sống là đấu tranh sinh tồn. Công bằng chỉ là mục tiêu để mọi người luôn phấn đấu vươn tới. Lại, cuộc đua nào cũng phải có kết quả được thua thắng bại… không có kiểu huề vốn! Ông bà nói an ủi động viên “sông có khúc, người có lúc”, “ai giàu ba họ, ai khó ba đời!” là vậy đó. Và, chả lẽ ghét người láng giềng rồi lánh mặt miết, trong khi chỉ có một lối đi vào?

Chẳng gì phải sợ, chẳng gì phải mất. Can đảm nhìn ra chính mình mà phấn đấu vươn lên, từng bước từng bước đi đến thành công. Có chánh kiến, chánh lực, thành công là sự thật không ai chối cãi được. Lúc đó, chẳng ai hơn ai, lòng đố kỵ bay mất, (và cũng có thể thay thế vào đó là lòng kiêu căng, tự phụ vốn chẳng nên có nếu mình không biết mình là ai trong thế giới này). 

Trịnh Công Sơn có câu hát “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng” chỉ vì ông ấy nhận ra chữ “Đủ” (tri túc - tiện túc) và thầm nghĩ cảnh Ta-bà quá đổi vô thường nên “để gió cuốn đi…”. Vậy thì, hãy sống hỷ xả đi, thong dong đi, dẹp tan lòng đố kỵ căm ghét hơn thua, cười thật tươi vì mừng cho ai ai cũng may mắn để tránh khỏi cảnh huynh đệ tương tàn, tình thân mất mát, đồng tâm hiệp lực xây dựng mái nhà chung.

Thục Độ

Ý nghĩa lễ Tự tứ của Phật giáo Nam truyền

Theo truyền thống Phật giáo Nam truyền (Theravāda), mùa an cư của chư Tăng bắt đầu từ ngày 16 tháng 6 âm lịch và kết thúc vào ngày 15 tháng 9 âm lịch.

Tứ như ý túc

Trên bước đường tu, thực tập thành tựu hai chữ Không và Tĩnh, tiến sang giai đoạn thứ ba, tu Tứ như ý túc. Tứ niệm xứ, Tứ chánh cần và Tứ như ý túc là 12 pháp căn bản trong 37 Trợ đạo phẩm, mà chúng t

Lòng từ bi & vấn đề công lý

Lòng từ bi và vấn đề công lý là đề tài rất quan trọng và thiết thực trong cuộc sống mà mỗi người chúng ta đều có suy nghĩ. Nếu áp dụng lòng từ bi theo đạo Phật đôi khi ngược lại với công lý.

Ý nghĩa & giá trị của pháp môn Niệm Phật

Niệm Phật không phải để cầu xin

Niệm Phật Dược Sư được cảm ứng

Tôi được bạn H. mời uống cà-phê sáng nhân bạn vừa hoàn thành chương trình trao học bổng cho 109 học sinh tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và sinh viên đại học tại Khánh Hòa, năm học 2017

Kinh nghiệm hoằng pháp

Tôi đã trải qua ít nhất là 60 năm làm công tác hoằng pháp và trước nữa tôi đã có duyên làm thị giả các Hòa thượng, từ Hòa thượng Pháp chủ sáng lập Giáo hội Tăng-già Nam Việt cho đến Hòa thượng Thiện H

Thị hiện ba sự giáo hóa

Gần nửa thế kỷ du phương hoằng hóa, thuyết pháp độ sinh của Đức Phật chính là thị hiện ba sự giáo hóa. Bằng cách sử dụng các phương tiện vô ngại của bậc Giác ngộ, Thế Tôn hầu hết là thuyết giảng giúp

Phật là bậc giải thoát

Phật dĩ nhiên là chính Ngài, với các phẩm hạnh thù thắng không ai có thể sánh của bậc giác ngộ tối thượng. Nhưng kỳ thực, trong tâm tưởng của mỗi người tin Phật thì đều hình dung cho riêng mình một vị

Giới - Định - Tuệ

GN - Theo lịch sử Phật giáo, khi Đức Phật thành đạo, Ngài đến Lộc Uyển giáo hóa năm anh em Kiều Trần Như đắc quả vị A-la-hán, sau đó, Ngài tiếp tục độ 50 thanh niên dòng họ Da Xá cũng đắc La-hán. Dưới

Hãy cúng dường cha mẹ

Mùa Vu lan về, mọi người con Phật lại thêm một lần suy ngẫm sâu hơn về thâm ân sinh thành dưỡng dục của cha mẹ để lo báo đền. Hiếu tâm, hiếu kính, hiếu dưỡng, hiếu thuận… là những đức tính và công hạn

Tam bảo lực & tâm thành của Phật tử trong lễ Vu lan

Đến mùa Vu lan Báo hiếu của Phật tử xuất gia và tại gia, tôi nhắc một số việc rất quan trọng trong đời sống tu hành của chúng ta.

Phật tử cần cảnh giác với các thủ đoạn cải đạo

HỎI: Tôi có quen một người bạn là Phật tử nhìn chung có chút am hiểu kinh điển Phật giáo. Khoảng hai năm sau, tôi gặp lại và được biết bạn ấy đã chuyển đức tin sang một tôn giáo khác. Bạn ấy cho biết

Tư cách người Phật tử

Phật tử là người đã quy y Tam bảo, phát nguyện quay về nương tựa ba ngôi quý báu Phật Pháp Tăng, giữ gìn năm giới, sống đời sống đạo đức theo tinh thần Phật dạy.

Ý nghĩa Phật xuất gia, thành đạo

Ý nghĩa xuất gia, thành đạo và thuyết pháp giáo hóa của Đức Phật là ba vấn đề chính mà quý thầy cô cần suy nghĩ để khéo vận dụng những lời dạy trong kinh điển Nguyên thủy và Đại thừa.

Làm thế nào để vẹn toàn lễ nghĩa?

HỎI: Tôi là nữ Phật tử, 24 tuổi, hiện có nhiều ưu tư. Bởi tôi có ý định xuất gia khi ba mẹ tôi trăm tuổi già nhưng gia đình, cô dì chú bác ép tôi phải lấy chồng, quen người họ giới thiệu. Tôi biết lòn

Suy nghiệm lời Phật: Tứ Vô sở úy

Vô sở úy có nghĩa là hoàn toàn tự tin, không hề sợ hãi trước bất kỳ ai và bất cứ điều gì; là phẩm tính toàn thiện của bậc Chân nhân, đấng Giác ngộ. Tứ vô sở úy là bốn đức tự tin, không sợ hãi của Thế

Ý nghĩa Lễ tắm Phật

GN - Mỗi năm đến mùa Phật đản, các chùa đều làm lễ tắm Phật và đọc bài kệ, bài chú tắm Phật. Nếu tin rằng bài chú tắm Phật có tính cách linh thiêng thì cũng được, nhưng theo tôi, hiểu được ý nghĩa và

Phật Dạy Chánh Kiến Xây Dựng Nền Tảng Trí Tuệ Cho Con Người

Bát Chánh Đạo là tám con đường ngay thẳng, hay là tám phương pháp nhiệm mầu mật thiết, luôn giúp người Phật tử đạt đến an lạc, hạnh phúc trong đời sống hằng ngày. Trong đạo Phật, Bát Chánh Đạo được xe

Ăn ít, uống ít, ngủ ít, nói ít

GN - Đạo tràng Tường Vân đã trải qua 6 năm và 74 khóa tu Một ngày an lạc. Hôm nay, Phật tử tập hợp về tu đông là tín hiệu đáng mừng cho Phật giáo. Vì tất cả Phật tử khắp cả miền Nam theo đuổi một khóa

Lựa lời mà nói

GN - Ngôn ngữ là phương tiện mà con người dùng để giãi bày tư tưởng, tình cảm của mình, đồng thời cũng là phương tiện giao tiếp giữa người và người trong xã hội.

Thành trì vững chắc của người tu

GN - Một thời Đức Phật trú tại nước Xá-vệ, ở trong Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc. Bấy giờ Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo: “Như vương thành ở biên giới có đầy đủ bảy điều kiện và bốn thứ lương thực sung túc

Người mang sứ mạng của Như Lai

Sau khi kim tướng của Đức Thế Tôn không còn trên đời, những phương pháp đưa nhân sanh từ bờ mê quay về nẻo giác mà Ngài đã tìm ra, được hàng Tăng bảo duy trì và phát huy hưng thịnh. Nói cách khác, mạn

Nhập Không môn

GN - Pháp Không là cánh cửa không, mà đa số chúng ta không hiểu nghĩa Không trong đạo Phật. Phần lớn chúng ta hiểu Không là không có gì, đó là sai lầm lớn của người tu. Có người nói rằng Không là cửa

Thiện tri thức là bậc Phạm hạnh trọn vẹn

GN - Xuất gia tu học với bản nguyện thượng cầu hạ hóa, làm thầy của trời người. Khoan nói chi loài trời cao xa nhiều thần thông và phước báo, chỉ riêng trong loài người mà khiến cho họ tín thuận, quy

Đạo Phật hướng con người sống với trí tuệ

GN - Con người ai cũng có tâm mong cầu và lòng sợ hãi. Mong cầu được sung sướng hạnh phúc, được lợi lộc giàu sang, được thăng quan tiến chức… Sợ hãi trước mọi thiên tai dịch họa, bệnh tật hiểm nghèo,

Chuyện gà trong kinh Phật

GN - Có thể nói, hầu hết các thời thuyết giáo, Đức Phật đều vận dụng những hình ảnh để thí dụ giúp người nghe dễ hiểu, lãnh hội được điều Ngài muốn trao truyền. Trong kho tàng văn học Phật giáo, từ Ki

Tổ Huệ Đăng : Gương sáng Phật giáo yêu nước - phụng đạo

Hòa thượng Huệ Đăng với Tổ đình Thiên Thai là tiêu biểu cho tinh thần Phật giáo gắn với truyền thống yêu nước phụng đạo: “Đất nước có độc lập tự chủ thì Phật pháp mới hóa độ tròn duyên”.

Từ kinh Vô lượng nghĩa nhìn về kinh Nguyên thủy

GN - Tất cả giáo lý Phật không nằm ngoài ba việc chính yếu là đạo đức, trí tuệ và làm lợi ích cho cuộc đời và đã được ghi rõ trong kinh Vô lượng nghĩa; nói cách khác, 84.000 pháp môn tu của Phật đều q

Cảm niệm ngày Phật Thành Đạo

Ngày Phật Thành Đạo là dấu ấn quan trọng trong lịch sử nhân loại, là sự ra đời của đạo Phật, sự ra đời của những con người mang theo thông điệp hòa bình, góp phần xây dựng nền tảng đạo đức xã hội với

Dặn lòng nhẫn & xả để buông tâm đố kỵ

GN - Trong cuộc sống, đố kỵ là chuyện thường tình ai cũng hiểu. Ganh ghét, hơn thua, cái bệnh ái thủ như một đặc tính cố hữu, có chủng tử sắp sẵn trong tâm con người. Khi cái hạnh phúc người khác có đ

33 câu nói có ý nghĩa

1-Người Phật tử cần phải thiền trong đi đứng nằm ngồi, trong sinh hoạt hằng ngày sẽ giúp cho chúng ta nhận biết được rõ ràng những ý nghĩ, lời nói, hành động của mình là thiện hay bất thiện, để ta sửa

Phật Dạy Sự Nghiệp Ngày Mai

Để đảm bảo sự nghiệp ngày mai của mình được tươi sáng và tốt đẹp, chúng ta ngày hôm nay hãy chuẩn bị cho một hành trang vào đời với những hiểu biết chân chính, bằng sự học hỏi, chiêm nghiệm và tu sửa

Tư tưởng Tịnh độ & tha lực

Khởi nguyên tư tưởng Tịnh độ và tha lực

Giáo Pháp Thời Luân không biện hộ hay tiên đoán một thế giới quyết chiến giữa Thiện và Ác

Giáo Pháp Tương Tục [1] hay tantra cao nhất cùa Đạo Phật, Mật Điển Du Già Tối Thượng [2], dạy những phương pháp thiền quán song song với tiến trình của sự chết và tái sinh nhằm để thâm nhập trình độ v

VIDEO 




LIÊN KẾT 
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------


THƯ VIỆN