Từ kinh Vô lượng nghĩa nhìn về kinh Nguyên thủy

GN - Tất cả giáo lý Phật không nằm ngoài ba việc chính yếu là đạo đức, trí tuệ và làm lợi ích cho cuộc đời và đã được ghi rõ trong kinh Vô lượng nghĩa; nói cách khác, 84.000 pháp môn tu của Phật đều quy về một. Kinh Hoa nghiêm triển khai yếu lý này, nói rằng một là tất cả và tất cả là một.

Một là tất cả và “một” được các kinh điển Đại thừa diễn tả là bất biến để đáp ứng vạn biến là sai biệt, hay “tất cả”. Thực hiện yếu lý này trong cuộc sống, người có trí sống ở hoàn cảnh nào cũng được, còn người cố chấp phải thiệt thân.

a But.jpg

Như phần trên đã trình bày, Hòa thượng Um Sum nói với tôi rằng ngài tu theo Phật giáo Nguyên thủy, nhưng tin Đại thừa. Vì vậy, khi Pôn Pốt nắm quyền, ngài biết họ tiêu diệt đạo Phật, giết hết tu sĩ, nên ngài không mặc áo tu và đợi đến khi Phật giáo Việt Nam phục hồi Phật giáo Campuchia, ngài xin thọ giới lại. Rõ ràng người có trí tuệ mới vượt qua được tất cả chướng nạn, người không có trí tuệ thì khó giữ được mạng sống.

Phật giáo Ấn Độ bị tiêu diệt vì cố chấp rằng thà chết chứ không phạm giới, bằng cách ngồi yên cho Hồi giáo giết. Chỉ có 200 lính Hồi giáo mà chém chết hai vạn tu sĩ Phật giáo, thật là cách ứng xử quá chua xót.

Phải qua cánh cửa Vô lượng nghĩa trước, cho nên trước khi Phật nói Pháp hoa, Ngài nói kinh Vô lượng nghĩa, mà kinh Vô lượng nghĩa là Nhứt thừa kinh, tức tất cả các kinh Phật nói trong một đời là phương tiện, nhưng không phải chỉ nói thôi, mà phải tam chuyển pháp luân, nghĩa là Phật nói Tứ Thánh đế ba lần.

Muốn tu, quý vị phải học Tứ Thánh đế trước, là chuyển pháp luân lần thứ nhất, Phật nói đây là khổ và nguyên nhân của khổ, đây là giải thoát và con đường giải thoát.

Chúng ta phải phá thân phiền não, nghiệp chướng, trần lao thì Pháp thân hiện ra, bằng cách sử dụng Đạo đế. Phật đã dạy rõ như vậy, nhưng chúng ta chỉ học lý thuyết suông, không thực hành Đạo đế trong cuộc đời tu của mình, làm sao được giải thoát. Và tệ hơn nữa, muốn được mau, nên rớt qua ngoại đạo, tà giáo.

Theo Phật, phải thực tập Đạo đế mới giải thoát, để chứng được Diệt đế. Phật nói Ngài cũng nhờ tu Đạo đế mà thành tựu quả vị Phật, đó là lần chuyển pháp luân thứ hai.

Thành tựu quả vị Phật thì có gì khác. Có khác là trước khi chứng Diệt đế, năm anh em Kiều Trần Như coi thường Ngài là kẻ bỏ cuộc, không tu khổ hạnh nổi, nhưng Phật chứng Diệt đế, họ kính trọng Ngài, tin tưởng Ngài là bậc Thầy, xin Ngài độ họ. Kết quả của lần chuyển pháp luân thứ ba này, Phật dạy chúng ta phải thực tập, tu chứng Đạo đế, không phải nói suông Đạo đế.

Khi năm anh em Kiều Trần Như kính nể Phật, muốn học được như Phật thì Ngài mới nói. Học theo Phật, trên bước đường truyền giáo, chúng ta không nên nói với người không muốn nghe. Hòa thượng Trí Tịnh dạy tôi ý này rằng với người cầu pháp không tiếc thân mạng thì mới có pháp. Nói cách khác, tu hành đến cùng tột sự sống, gọi là sơn cùng thủy tận, tuyệt mạng tuyệt thể, không còn cách xoay xở thì Phật, Bồ-tát hiện ra. Tới chỗ này là ranh giới để chúng ta thành Phật, nhưng ít ai dám đến, mà thường quay lại.

Tạm ví như câu chuyện Tam Tạng đi thỉnh kinh, đến dòng sông thấy chiếc thuyền không đáy, Ngài không dám bước xuống. Tôn Ngộ Không liền xô Ngài té xuống chiếc thuyền này thì Ngài chứng Thánh quả, thấy thân tứ đại của Ngài trôi lềnh bềnh. Hòa thượng Thiện Hoa nói đây là tuyệt mạng tuyệt thể, tức đời sống của thân phiền não, nghiệp chướng, trần lao này hết rồi, vì đã trải qua 81 nạn yêu quái, chỉ cho kiến hoặc và tư hoặc chấm dứt. Những yêu quái này từ tâm chúng ta mà xuất hiện, nhưng đến đây thì chấm dứt thân ngũ uẩn, chân thân mới hiện ra.

Phật nói kinh Vô lượng nghĩa rồi nhập Vô lượng nghĩa xứ định. Có thể hiểu rằng kinh Vô lượng nghĩa là một hình thức biến dạng của kinh Nguyên thủy.

Thật vậy, kinh Vô lượng nghĩa đã diễn tả toàn bộ cuộc đời của Đức Phật, không có gì khác hơn. Tuy nhiên, cuộc đời của Phật nếu hiểu theo con người phàm phu thì thấy rằng Sĩ Đạt Ta đi tu, thành Phật, rồi đi khắp nơi giáo hóa chúng sanh trong 45 năm, hay 49 năm. Sau đó, Ngài nhập diệt dưới cây Sa-la. Người đời chỉ thấy Phật như thế thôi.

Nhưng theo cái nhìn của Nhị thừa và của Bồ-tát thấy Phật không phải chỉ tầm thường như thế. Vì Nhị thừa và Bồ-tát thấy được con người thật bên trong của Phật, mà ngày nay, chúng ta đi theo lộ trình của Phật, tất yếu cũng cần phát hiện được con người thật của Phật, để chúng ta thực tập theo.

Điều quan trọng là Phật nhập Vô lượng nghĩa xứ Tam muội, không phải chỉ nói kinh Vô lượng nghĩathôi. Nói kinh Vô lượng nghĩa không khó, nhập Vô lượng nghĩa xứ định thì không phải ai cũng làm được. Cũng như nói “bất biến” thì dễ, nhưng ứng được “vạn biến”, mấy ai làm được.

Nhập Vô lượng nghĩa xứ định nhằm chỉ phải thực tập mới biết được áo nghĩa của kinh. Hòa thượng Trí Tịnh nói rằng muốn biết thực chất của đạo, phải cạo đầu, ăn chay, niệm Phật, thiền định rồi biết. Còn biết theo hình thức thì muôn đời không vào cánh cửa đạo được đâu. Vì vậy, cả đời Hòa thượng thực tập lý này trong thiền thất và ai có nhân duyên, ngài mới nói, không phải ai ngài cũng nói, vì theo ngài, Phật pháp đâu phải cá ươn mà nài ép bán. Người ta cầu tìm, nhưng thấy họ không có duyên, chưa độ được, cũng phải tránh mặt.

Vì vậy, điều quan trọng là nhập Vô lượng nghĩa xứ Tam muội, nói đúng hơn là trong đạo Phật, quan trọng ở hai chữ Tam muội. Người tu khác nhau ở điểm có Tam muội hay không.

Thiên ma, ngoại đạo cũng có Tam muội, gọi là bùa chú. Tôi có người bạn ở trên núi chuyên luyện bùa. Ông này nhịn đói lâu ngày cũng không thấy đói. Người thầy cho ông lá bùa và câu thần chú. Ông vô hang động đọc thần chú và nhìn vào lá bùa, đến khi thấy bùa sáng lên là đắc rồi. Như vậy cũng là Tam muội do định, nhưng là tà định.

Tôi cũng có bạn là chánh khách, khi có việc khó khăn không giải quyết được, ông đóng cửa, không tiếp khách. Ngồi yên để tâm thật yên tĩnh, việc tự sáng ra, đây là thế gian định. Ý này cũng được Phật dạy chúng ta rằng tâm tán loạn thì không thấy chính xác, tâm định, tức tập trung sẽ thấy vấn đề sáng lên.

Trên bước đường tu, tôi thực tập pháp này trước, bằng cách nhìn chăm chú vào một vật để cho tâm tập trung. Về sau, tôi nhìn tượng Phật để tập trung. Và tiến xa hơn, tôi nhìn một ý tưởng trong kinh sách để tập trung, thì khi nghiên cứu một tác phẩm dài, không đủ thì giờ đọc hết, tôi đọc bằng tư tưởng, bằng tâm linh, chỉ đọc cái tên thôi. Thí dụ, tôi đọc lịch sử kinh Hoa nghiêm và đọc các nhà trước tác, biên dịch là tôi đã biết tổng quát, sau đó, tôi xếp kinh lại, ngồi tập trung vào những gì vừa đọc về lịch sử và các tác giả, tự nhiên lòng sáng ra. Còn học thuộc lòng thì sau dễ quên. Không học thuộc lòng, nhưng tập trung được, không bao giờ quên, đó là điều quan trọng mà tôi muốn chia sẻ với quý vị về cách học Phật.

Con đường vào đạo cần có tâm hồn tập trung mới lãnh hội được pháp chân thật. Chỉ nghe bằng tai thôi, không thể lãnh hội ý sâu sắc của Phật. Nói suông về kinh thì dễ, nhưng làm Hiền thánh rất khó.

Có nhiều định để thực tập, riêng kinh nghiệm của tôi khi thực tập là tôi tập trung vào các thoại đầu, vào một bộ sách, vào một tư tưởng. Do tập trung mà có cái nhìn sáng hơn và thấy đúng. Tập trung như vậy, tôi nhận ra ý nghĩa đầu tiên của kinh Pháp hoa nói là Triền Đà-la-ni, sẽ có trí tuệ, mới sử dụng được hiểu biết đúng đắn.

Vì vậy, Phật dạy rằng có trí tuệ thì giải được, không có trí tuệ vô lậu, tự buộc mình vào phiền não. Triền Đà-la-ni là huệ học do tập trung thì cái gì sáng ra trong đầu không bao giờ mất. Và trở về định Vô lượng nghĩa, Đức Phật đã thể hiện điều này.

Nhập được Vô lượng nghĩa xứ định rồi, sự vật đổi khác, kinh diễn tả là mưa hoa Mạn-đà-la, Mạn-thù-sa để cúng dường Phật và tứ chúng. Điều này cho thấy ý quan trọng rằng trước khi nói kinh Pháp hoa, phải có hai loại hoa này có tác dụng làm tâm đại chúng an tịnh và vui trong yên lặng, trong thiền định.

Học lý này, trước khi thuyết pháp, phải làm hội trường yên tĩnh, hội chúng thanh tịnh mới có pháp. Nghĩa là phải có con người an vui và giải thoát hết lòng cầu đạo mới lãnh hội được pháp chân thật. Không được như vậy, nói gì cũng thành tà pháp.

Nói kinh Vô lượng nghĩa thì phải nhập Vô lượng nghĩa xứ định, tức phải chuyển hóa mình trở thành người đạo đức, hiểu biết đúng đắn và làm lợi ích cho cuộc đời, người ta mới nghe theo.

Tóm lại, tiến tu theo lộ trình Phật dạy đúng như pháp, mở ra cho chúng ta tầm nhìn xuyên suốt từ Phật giáo Nguyên thủy sang Phật giáo Đại thừa và từ Đại thừa nhìn ngược lại Nguyên thủy cũng nhận thấy có sự thống nhất hoàn hảo. Đó chính là nền tảng kiên cố, bất hoại giúp cho mạng mạch Phật giáo trường tồn trải qua hơn 25 thế kỷ, mãi là ngọn đuốc soi đường cho nhân loại xây dựng cuộc sống an lạc, hiểu biết, phát triển, hòa hợp.

* Xem bài trước: Từ kinh Pháp hoa nhìn về kinh Nguyên thủy ||

HT.Thích Trí Quảng

Ý nghĩa lễ Tự tứ của Phật giáo Nam truyền

Theo truyền thống Phật giáo Nam truyền (Theravāda), mùa an cư của chư Tăng bắt đầu từ ngày 16 tháng 6 âm lịch và kết thúc vào ngày 15 tháng 9 âm lịch.

Tứ như ý túc

Trên bước đường tu, thực tập thành tựu hai chữ Không và Tĩnh, tiến sang giai đoạn thứ ba, tu Tứ như ý túc. Tứ niệm xứ, Tứ chánh cần và Tứ như ý túc là 12 pháp căn bản trong 37 Trợ đạo phẩm, mà chúng t

Lòng từ bi & vấn đề công lý

Lòng từ bi và vấn đề công lý là đề tài rất quan trọng và thiết thực trong cuộc sống mà mỗi người chúng ta đều có suy nghĩ. Nếu áp dụng lòng từ bi theo đạo Phật đôi khi ngược lại với công lý.

Ý nghĩa & giá trị của pháp môn Niệm Phật

Niệm Phật không phải để cầu xin

Niệm Phật Dược Sư được cảm ứng

Tôi được bạn H. mời uống cà-phê sáng nhân bạn vừa hoàn thành chương trình trao học bổng cho 109 học sinh tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và sinh viên đại học tại Khánh Hòa, năm học 2017

Kinh nghiệm hoằng pháp

Tôi đã trải qua ít nhất là 60 năm làm công tác hoằng pháp và trước nữa tôi đã có duyên làm thị giả các Hòa thượng, từ Hòa thượng Pháp chủ sáng lập Giáo hội Tăng-già Nam Việt cho đến Hòa thượng Thiện H

Thị hiện ba sự giáo hóa

Gần nửa thế kỷ du phương hoằng hóa, thuyết pháp độ sinh của Đức Phật chính là thị hiện ba sự giáo hóa. Bằng cách sử dụng các phương tiện vô ngại của bậc Giác ngộ, Thế Tôn hầu hết là thuyết giảng giúp

Phật là bậc giải thoát

Phật dĩ nhiên là chính Ngài, với các phẩm hạnh thù thắng không ai có thể sánh của bậc giác ngộ tối thượng. Nhưng kỳ thực, trong tâm tưởng của mỗi người tin Phật thì đều hình dung cho riêng mình một vị

Giới - Định - Tuệ

GN - Theo lịch sử Phật giáo, khi Đức Phật thành đạo, Ngài đến Lộc Uyển giáo hóa năm anh em Kiều Trần Như đắc quả vị A-la-hán, sau đó, Ngài tiếp tục độ 50 thanh niên dòng họ Da Xá cũng đắc La-hán. Dưới

Hãy cúng dường cha mẹ

Mùa Vu lan về, mọi người con Phật lại thêm một lần suy ngẫm sâu hơn về thâm ân sinh thành dưỡng dục của cha mẹ để lo báo đền. Hiếu tâm, hiếu kính, hiếu dưỡng, hiếu thuận… là những đức tính và công hạn

Tam bảo lực & tâm thành của Phật tử trong lễ Vu lan

Đến mùa Vu lan Báo hiếu của Phật tử xuất gia và tại gia, tôi nhắc một số việc rất quan trọng trong đời sống tu hành của chúng ta.

Phật tử cần cảnh giác với các thủ đoạn cải đạo

HỎI: Tôi có quen một người bạn là Phật tử nhìn chung có chút am hiểu kinh điển Phật giáo. Khoảng hai năm sau, tôi gặp lại và được biết bạn ấy đã chuyển đức tin sang một tôn giáo khác. Bạn ấy cho biết

Tư cách người Phật tử

Phật tử là người đã quy y Tam bảo, phát nguyện quay về nương tựa ba ngôi quý báu Phật Pháp Tăng, giữ gìn năm giới, sống đời sống đạo đức theo tinh thần Phật dạy.

Ý nghĩa Phật xuất gia, thành đạo

Ý nghĩa xuất gia, thành đạo và thuyết pháp giáo hóa của Đức Phật là ba vấn đề chính mà quý thầy cô cần suy nghĩ để khéo vận dụng những lời dạy trong kinh điển Nguyên thủy và Đại thừa.

Làm thế nào để vẹn toàn lễ nghĩa?

HỎI: Tôi là nữ Phật tử, 24 tuổi, hiện có nhiều ưu tư. Bởi tôi có ý định xuất gia khi ba mẹ tôi trăm tuổi già nhưng gia đình, cô dì chú bác ép tôi phải lấy chồng, quen người họ giới thiệu. Tôi biết lòn

Suy nghiệm lời Phật: Tứ Vô sở úy

Vô sở úy có nghĩa là hoàn toàn tự tin, không hề sợ hãi trước bất kỳ ai và bất cứ điều gì; là phẩm tính toàn thiện của bậc Chân nhân, đấng Giác ngộ. Tứ vô sở úy là bốn đức tự tin, không sợ hãi của Thế

Ý nghĩa Lễ tắm Phật

GN - Mỗi năm đến mùa Phật đản, các chùa đều làm lễ tắm Phật và đọc bài kệ, bài chú tắm Phật. Nếu tin rằng bài chú tắm Phật có tính cách linh thiêng thì cũng được, nhưng theo tôi, hiểu được ý nghĩa và

Phật Dạy Chánh Kiến Xây Dựng Nền Tảng Trí Tuệ Cho Con Người

Bát Chánh Đạo là tám con đường ngay thẳng, hay là tám phương pháp nhiệm mầu mật thiết, luôn giúp người Phật tử đạt đến an lạc, hạnh phúc trong đời sống hằng ngày. Trong đạo Phật, Bát Chánh Đạo được xe

Ăn ít, uống ít, ngủ ít, nói ít

GN - Đạo tràng Tường Vân đã trải qua 6 năm và 74 khóa tu Một ngày an lạc. Hôm nay, Phật tử tập hợp về tu đông là tín hiệu đáng mừng cho Phật giáo. Vì tất cả Phật tử khắp cả miền Nam theo đuổi một khóa

Lựa lời mà nói

GN - Ngôn ngữ là phương tiện mà con người dùng để giãi bày tư tưởng, tình cảm của mình, đồng thời cũng là phương tiện giao tiếp giữa người và người trong xã hội.

Thành trì vững chắc của người tu

GN - Một thời Đức Phật trú tại nước Xá-vệ, ở trong Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc. Bấy giờ Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo: “Như vương thành ở biên giới có đầy đủ bảy điều kiện và bốn thứ lương thực sung túc

Người mang sứ mạng của Như Lai

Sau khi kim tướng của Đức Thế Tôn không còn trên đời, những phương pháp đưa nhân sanh từ bờ mê quay về nẻo giác mà Ngài đã tìm ra, được hàng Tăng bảo duy trì và phát huy hưng thịnh. Nói cách khác, mạn

Nhập Không môn

GN - Pháp Không là cánh cửa không, mà đa số chúng ta không hiểu nghĩa Không trong đạo Phật. Phần lớn chúng ta hiểu Không là không có gì, đó là sai lầm lớn của người tu. Có người nói rằng Không là cửa

Thiện tri thức là bậc Phạm hạnh trọn vẹn

GN - Xuất gia tu học với bản nguyện thượng cầu hạ hóa, làm thầy của trời người. Khoan nói chi loài trời cao xa nhiều thần thông và phước báo, chỉ riêng trong loài người mà khiến cho họ tín thuận, quy

Đạo Phật hướng con người sống với trí tuệ

GN - Con người ai cũng có tâm mong cầu và lòng sợ hãi. Mong cầu được sung sướng hạnh phúc, được lợi lộc giàu sang, được thăng quan tiến chức… Sợ hãi trước mọi thiên tai dịch họa, bệnh tật hiểm nghèo,

Chuyện gà trong kinh Phật

GN - Có thể nói, hầu hết các thời thuyết giáo, Đức Phật đều vận dụng những hình ảnh để thí dụ giúp người nghe dễ hiểu, lãnh hội được điều Ngài muốn trao truyền. Trong kho tàng văn học Phật giáo, từ Ki

Tổ Huệ Đăng : Gương sáng Phật giáo yêu nước - phụng đạo

Hòa thượng Huệ Đăng với Tổ đình Thiên Thai là tiêu biểu cho tinh thần Phật giáo gắn với truyền thống yêu nước phụng đạo: “Đất nước có độc lập tự chủ thì Phật pháp mới hóa độ tròn duyên”.

Từ kinh Vô lượng nghĩa nhìn về kinh Nguyên thủy

GN - Tất cả giáo lý Phật không nằm ngoài ba việc chính yếu là đạo đức, trí tuệ và làm lợi ích cho cuộc đời và đã được ghi rõ trong kinh Vô lượng nghĩa; nói cách khác, 84.000 pháp môn tu của Phật đều q

Cảm niệm ngày Phật Thành Đạo

Ngày Phật Thành Đạo là dấu ấn quan trọng trong lịch sử nhân loại, là sự ra đời của đạo Phật, sự ra đời của những con người mang theo thông điệp hòa bình, góp phần xây dựng nền tảng đạo đức xã hội với

Dặn lòng nhẫn & xả để buông tâm đố kỵ

GN - Trong cuộc sống, đố kỵ là chuyện thường tình ai cũng hiểu. Ganh ghét, hơn thua, cái bệnh ái thủ như một đặc tính cố hữu, có chủng tử sắp sẵn trong tâm con người. Khi cái hạnh phúc người khác có đ

33 câu nói có ý nghĩa

1-Người Phật tử cần phải thiền trong đi đứng nằm ngồi, trong sinh hoạt hằng ngày sẽ giúp cho chúng ta nhận biết được rõ ràng những ý nghĩ, lời nói, hành động của mình là thiện hay bất thiện, để ta sửa

Phật Dạy Sự Nghiệp Ngày Mai

Để đảm bảo sự nghiệp ngày mai của mình được tươi sáng và tốt đẹp, chúng ta ngày hôm nay hãy chuẩn bị cho một hành trang vào đời với những hiểu biết chân chính, bằng sự học hỏi, chiêm nghiệm và tu sửa

Tư tưởng Tịnh độ & tha lực

Khởi nguyên tư tưởng Tịnh độ và tha lực

Giáo Pháp Thời Luân không biện hộ hay tiên đoán một thế giới quyết chiến giữa Thiện và Ác

Giáo Pháp Tương Tục [1] hay tantra cao nhất cùa Đạo Phật, Mật Điển Du Già Tối Thượng [2], dạy những phương pháp thiền quán song song với tiến trình của sự chết và tái sinh nhằm để thâm nhập trình độ v

VIDEO 




LIÊN KẾT 
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------


THƯ VIỆN