Lòng từ bi & vấn đề công lý

Lòng từ bi và vấn đề công lý là đề tài rất quan trọng và thiết thực trong cuộc sống mà mỗi người chúng ta đều có suy nghĩ. Nếu áp dụng lòng từ bi theo đạo Phật đôi khi ngược lại với công lý.

anh 111.jpg

Thực sự đạo Phật thường đề cập đến từ bi và trí tuệ. Tức từ bi phải đi kèm với trí tuệ, không phải từ bi mà thiếu trí tuệ. Thầy nhớ có một Hòa thượng nói rằng có từ bi không có trí tuệ thì trở thành một Bồ-tát ngu ngốc. Vì vậy, chúng ta không nên làm Bồ-tát ngu ngốc, tức thiếu trí tuệ, vì đạo Phật là đạo trí tuệ. Đức Phật làm bất cứ điều gì đều do trí tuệ chỉ đạo. Có thể khẳng định tất cả Phật tử theo con đường của Đức Phật là tăng hiểu biết mình lên cao nhất. Hiểu biết cao nhất là Phật, gọi là trí tuệ.

Hiểu biết ban đầu của chúng ta rất giới hạn trong tầm hiểu biết của con người gọi là tri thức của loài người. Tuy chúng ta hiểu biết vượt hơn các loài khác, nhưng trí tuệ của loài người cũng chỉ tới đây thôi, nghĩa là chúng ta biết những gì do mắt thấy, tai nghe và suy nghĩ thì cái biết này rất giới hạn, chưa tới được chân lý, nên chúng ta còn phạm nhiều sai lầm. Vì vậy, nếu áp dụng từ bi với sự hiểu biết giới hạn này, chúng ta sẽ trở thành Bồ-tát ngu ngốc. Vì thực tế cho thấy những việc mà con người làm, hay chúng ta làm trái với Phật, tức trái với trí tuệ, trái với chân lý, nên chúng ta không thành Phật mà là ma quỷ.

Thật vậy, đôi khi chúng ta thấy hoàn cảnh nào đó đáng thương do suy nghĩ của chúng ta hạn hẹp, nên đã xả thân để cứu giúp, nhưng mình không cứu được, mà lại vướng  mắc vào cái họa của họ.  Họ đã sai lầm, gặp hoạn nạn, khó khăn, nguy hiểm, nhưng mình lại ngu ngốc cứu họ, tức đi theo con đường khó khăn, hoạn nạn, nguy hiểm đó. Việc này dẫn đến tình trạng tai hại là mình bất mãn, nên sau này gặp trường hợp khác đáng thương, nhưng mình lại thờ ơ, lạnh nhạt, vô cảm; như vậy là đọa, hay chúng ta đã biến mình thành ma quỷ.

Hôm nay chúng ta đặt vấn đề từ bi và công lý thì điều này cũng nằm trong phạm vi con người, cũng là sử dụng từ bi trên cán cân công lý để xét đoán đúng hay sai thì đúng sai này cũng nằm trong nhận thức của con người mà thôi.

Thí dụ ta thương người thiệt, nhưng họ phạm pháp thì ta nên che giấu hay không. Nếu ta vì thương mà che chở họ, che giấu tội của họ, ta đã trở thành tòng phạm. Điều này mới là công lý theo pháp luật, chưa nói đến chân lý, nhưng chúng ta cũng không thể vì lòng từ bi thương người mà bẻ cong sự thật được.

Thấy hoàn cảnh người phạm pháp bị pháp luật truy cứu, họ khổ đau, đương nhiên chúng ta là con người, lại là đệ tử Phật thì phải có lòng thương người. Nếu đánh mất lòng thương là trở thành ác ma. Lòng thương là tất yếu để chúng ta trở thành Hiền Thánh trong tương lai. Nhưng lòng thương phải có trí tuệ chỉ đạo để thấy chân lý, thấy công lý thì chúng ta mới ứng xử đúng đắn.

Đức Phật cũng thấy cảnh thương tâm của loài vật, loài người. Khi còn là thái tử, Ngài dự lễ hạ điền, trông thấy luống cày bóc lên những con trùn và những con trùn này đã bị những con chim sà xuống mổ lấy ăn, đồng thời người thợ săn lại rình bắn chim, nên không hay biết là sau lưng anh có con hổ sắp sửa vồ anh.

Đức Phật chứng kiến cảnh đáng thương như vậy, nhưng Phật có cứu những con trùn hay không, Ngài có cứu con chim hay không, có cứu anh thợ săn hay không. Chắc chắn là Ngài không cứu ai hết. Ngài tìm gốc cây ngồi suy nghĩ về thực tế cuộc sống này khổ đau như thế nào cho đến suy nghĩ xa hơn rằng tại sao tất cả các loài sát hại nhau như vậy, rõ ràng vì miếng ăn, vì sự sống còn mà các loài phải tranh giành, giết hại nhau.

Thể hiện lý này, trong kinh Dược Sư, Đức Phật cũng đã thấy cảnh khổ đau của muôn loài, nên Ngài phát lời nguyện rằng đối với người nghèo đói, khổ cực vì cầu thức ăn mà tạo nghiệp ác, nghĩa là tranh giành, giết hại người khác vì miếng ăn, Đức Phật Dược Sư  sẽ giải quyết vấn đề ăn, mặc, ở cho họ, rồi mới dạy pháp Phật để giúp họ thoát khỏi nghiệp ác này.

Đức Phật Thích Ca khi còn là thái tử đã suy nghĩ phương cách tháo gỡ gút mắc này là Ngài giải quyết vấn đề từ gốc, không phải giải quyết ở ngọn. Trong khi đa số chúng ta gặp hoàn cảnh thương tâm chỉ giải quyết ngọn, nhưng cũng không giải quyết được mà lại bị lợi dụng. Thực tế cho thấy rõ các chùa tới ngày cúng có những người không bệnh, nhưng họ giả bệnh, giả đói để khiến Phật tử động lòng trắc ẩn, cảm thấy thương tâm mà cho họ tiền.

Thuở nhỏ tôi nhìn thấy cảnh này cũng suy nghĩ theo Phật rằng không nên cho tiền những người giả bệnh, giả khổ, vì cho là mình góp công sức cho những người ăn hại, biến họ thành ăn mày, chẳng lẽ sau này toàn thành phố tràn ngập những kẻ chuyên làm nghề ăn hại hay sao.

Là đệ tử Phật, chúng ta học theo cách suy nghĩ và việc làm của Phật để áp dụng trong cuộc sống mình mà tháo gỡ được những vấn đề xảy đến một cách đúng đắn, lợi lạc cho mình và cho người.

Theo tôi, những việc giải quyết ngay được thì giải quyết. Có những việc không giải quyết ngay được phải đợi sau này, thậm chí đợi đến đời sau mới có thể hóa giải. Lý này được kinh Pháp hoa gọi là thệ nguyện an lạc, nghĩa là thấy người mắc nạn đáng thương, nhưng phải đợi lúc ta có điều kiện giải quyết được, đó là người có trí tuệ chỉ đạo nên làm không sai lầm và cuộc sống của họ thăng hoa được.

Còn là Bồ-tát ngu ngốc phạm sai lầm phải đọa và cuộc đời họ phải đi xuống thôi. Điển hình là Xá Lợi Phất muốn bố thí vì nghe nói đó là hạnh đầu tiên của Bồ-tát, nên khi Ngài gặp người Bà-la-môn xin con mắt của Ngài. Ngài nghĩ nếu không cho là mình thiếu lòng thương và anh này khóc lóc thảm thiết nói rằng mẹ con bị bệnh nặng cần phải có con mắt của người sống mới chữa được.

Động lòng trắc ẩn, Xá Lợi Phất đã móc con mắt cho. Nhưng anh này đã liệng con mắt và nói rằng không phải con mắt bên phải, con mắt bên trái mới được. Ngài lại móc tiếp con mắt trái cho hắn. Và mất cả hai mắt, bị mù khiến Ngài hối hận vì đã làm việc ngu xuẩn này. Ngài hận đến mức độ thề rằng không bao giờ làm Bồ-tát nữa, không  bao giờ bố thí nữa. Ai xin gì, Ngài cũng phớt lờ là trở thành Sa-môn vô cảm.

Là tu sĩ theo lộ trình Đại thừa của Đức Phật, nhưng vô cảm với cuộc đời, tách rời cuộc đời, trở thành người vô dụng. Tôi gặp một vị Hòa thượng nói rằng đạo Phật không đào tạo người vô dụng, nhưng đào tạo người cứu đời, giúp đời, tức hành Bồ-tát đạo.

Qua câu chuyện trên, Phật cho biết rằng Xá Lợi Phất phải mất đến 60 tiểu kiếp giữ tâm yểm ly. Mãi đến sau này, Ngài được gặp Phật khai ngộ, mới phát Bồ-đề tâm lại.

Để thực hiện được công lý một cách đúng đắn là điều vô cùng quan trọng. Vì vậy, Bồ-tát Quan Âm thừa khả năng cứu giúp tất cả mọi người, nhưng không phải ai Ngài cũng cứu, vì Ngài tôn trọng công lý, tôn trọng chân lý. Người cầu Ngài, nhưng Bồ-tát nhận thấy có thể cứu giúp được, Ngài sẵn lòng.

Tiền thân Phật trong kiếp quá khứ đã thể hiện lý này. Một lần Ngài làm vua trông thấy con chim bồ câu bị con chim ó rượt đuổi. Chim bồ câu đã sà vô cánh tay Ngài. Ngài liền cứu nó, giữ nó lại, không cho chim ó bắt. Nhưng con chim ó cũng đói và cần thức ăn, nên nó đòi vua phải thả bồ câu cho nó ăn thịt. 

Nhà vua mới nói với chim ó rằng ngươi cần ăn thịt chim bồ câu, còn ta cần cứu chim bồ câu. Và để thực hiện công bằng, hay công lý,  Ngài lấy một cái cân để chim bồ câu đứng lên một dĩa cân và Ngài lóc thịt mình để lên dĩa cân kia cho bằng với sức nặng của bồ câu. Nhưng lạ thay, Ngài lóc bao nhiêu thịt mình thì chim bồ câu vẫn nặng hơn. Cuối cùng Ngài lóc hết thịt mình để lên dĩa cân, nhưng số thịt Ngài lóc cũng không cân bằng với chim bồ câu.

Câu chuyện này ngụ ý cho chúng ta nhận thấy khi nghiệp của người nặng hơn phước của mình thì có cứu cũng không được. Thân nhẹ, nhưng nghiệp họ nặng thì muốn cứu phải hóa giải nghiệp. Còn cứu, mai mốt họ giết người nữa thì tội ác tăng thêm, chắc chắn không thể cứu được mà ta còn bị vạ lây.

Đối với người phạm tội, tôi khuyên họ nên đầu thú để may ra được luật pháp khoan hồng, không nên trốn.

Vì vậy, mình muốn cứu người. Đức Phật khuyên phải lượng sức mình. Phước của mình có đủ gánh nghiệp của họ hay không. Nếu đủ phước, Bồ-tát sẵn lòng giúp. Không đủ phước thì để lúc khác giúp là thệ nguyện an lạc. Bao giờ ta có điều kiện, sẵn lòng giúp, đó là Bồ-tát có trí tuệ, không phải Bồ-tát ngu ngốc.

Sống trong xã hội, lúc nào ta cũng tôn trọng công lý và từ tôn trọng công lý, đi xa hơn, vào thiền định, cho đến chứng được chân lý, nghĩa là ta thấy được phía sau của người, thấy nghiệp của họ, tánh của họ, hạnh của họ, khả năng của họ…, ta mới giáo hóa, giúp họ vượt qua chướng nạn và sống tốt đẹp, làm ích lợi cho đời.

HT.Thích Trí Quản

Ý nghĩa lễ Tự tứ của Phật giáo Nam truyền

Theo truyền thống Phật giáo Nam truyền (Theravāda), mùa an cư của chư Tăng bắt đầu từ ngày 16 tháng 6 âm lịch và kết thúc vào ngày 15 tháng 9 âm lịch.

Tứ như ý túc

Trên bước đường tu, thực tập thành tựu hai chữ Không và Tĩnh, tiến sang giai đoạn thứ ba, tu Tứ như ý túc. Tứ niệm xứ, Tứ chánh cần và Tứ như ý túc là 12 pháp căn bản trong 37 Trợ đạo phẩm, mà chúng t

Lòng từ bi & vấn đề công lý

Lòng từ bi và vấn đề công lý là đề tài rất quan trọng và thiết thực trong cuộc sống mà mỗi người chúng ta đều có suy nghĩ. Nếu áp dụng lòng từ bi theo đạo Phật đôi khi ngược lại với công lý.

Ý nghĩa & giá trị của pháp môn Niệm Phật

Niệm Phật không phải để cầu xin

Niệm Phật Dược Sư được cảm ứng

Tôi được bạn H. mời uống cà-phê sáng nhân bạn vừa hoàn thành chương trình trao học bổng cho 109 học sinh tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và sinh viên đại học tại Khánh Hòa, năm học 2017

Kinh nghiệm hoằng pháp

Tôi đã trải qua ít nhất là 60 năm làm công tác hoằng pháp và trước nữa tôi đã có duyên làm thị giả các Hòa thượng, từ Hòa thượng Pháp chủ sáng lập Giáo hội Tăng-già Nam Việt cho đến Hòa thượng Thiện H

Thị hiện ba sự giáo hóa

Gần nửa thế kỷ du phương hoằng hóa, thuyết pháp độ sinh của Đức Phật chính là thị hiện ba sự giáo hóa. Bằng cách sử dụng các phương tiện vô ngại của bậc Giác ngộ, Thế Tôn hầu hết là thuyết giảng giúp

Phật là bậc giải thoát

Phật dĩ nhiên là chính Ngài, với các phẩm hạnh thù thắng không ai có thể sánh của bậc giác ngộ tối thượng. Nhưng kỳ thực, trong tâm tưởng của mỗi người tin Phật thì đều hình dung cho riêng mình một vị

Giới - Định - Tuệ

GN - Theo lịch sử Phật giáo, khi Đức Phật thành đạo, Ngài đến Lộc Uyển giáo hóa năm anh em Kiều Trần Như đắc quả vị A-la-hán, sau đó, Ngài tiếp tục độ 50 thanh niên dòng họ Da Xá cũng đắc La-hán. Dưới

Hãy cúng dường cha mẹ

Mùa Vu lan về, mọi người con Phật lại thêm một lần suy ngẫm sâu hơn về thâm ân sinh thành dưỡng dục của cha mẹ để lo báo đền. Hiếu tâm, hiếu kính, hiếu dưỡng, hiếu thuận… là những đức tính và công hạn

Tam bảo lực & tâm thành của Phật tử trong lễ Vu lan

Đến mùa Vu lan Báo hiếu của Phật tử xuất gia và tại gia, tôi nhắc một số việc rất quan trọng trong đời sống tu hành của chúng ta.

Phật tử cần cảnh giác với các thủ đoạn cải đạo

HỎI: Tôi có quen một người bạn là Phật tử nhìn chung có chút am hiểu kinh điển Phật giáo. Khoảng hai năm sau, tôi gặp lại và được biết bạn ấy đã chuyển đức tin sang một tôn giáo khác. Bạn ấy cho biết

Tư cách người Phật tử

Phật tử là người đã quy y Tam bảo, phát nguyện quay về nương tựa ba ngôi quý báu Phật Pháp Tăng, giữ gìn năm giới, sống đời sống đạo đức theo tinh thần Phật dạy.

Ý nghĩa Phật xuất gia, thành đạo

Ý nghĩa xuất gia, thành đạo và thuyết pháp giáo hóa của Đức Phật là ba vấn đề chính mà quý thầy cô cần suy nghĩ để khéo vận dụng những lời dạy trong kinh điển Nguyên thủy và Đại thừa.

Làm thế nào để vẹn toàn lễ nghĩa?

HỎI: Tôi là nữ Phật tử, 24 tuổi, hiện có nhiều ưu tư. Bởi tôi có ý định xuất gia khi ba mẹ tôi trăm tuổi già nhưng gia đình, cô dì chú bác ép tôi phải lấy chồng, quen người họ giới thiệu. Tôi biết lòn

Suy nghiệm lời Phật: Tứ Vô sở úy

Vô sở úy có nghĩa là hoàn toàn tự tin, không hề sợ hãi trước bất kỳ ai và bất cứ điều gì; là phẩm tính toàn thiện của bậc Chân nhân, đấng Giác ngộ. Tứ vô sở úy là bốn đức tự tin, không sợ hãi của Thế

Ý nghĩa Lễ tắm Phật

GN - Mỗi năm đến mùa Phật đản, các chùa đều làm lễ tắm Phật và đọc bài kệ, bài chú tắm Phật. Nếu tin rằng bài chú tắm Phật có tính cách linh thiêng thì cũng được, nhưng theo tôi, hiểu được ý nghĩa và

Phật Dạy Chánh Kiến Xây Dựng Nền Tảng Trí Tuệ Cho Con Người

Bát Chánh Đạo là tám con đường ngay thẳng, hay là tám phương pháp nhiệm mầu mật thiết, luôn giúp người Phật tử đạt đến an lạc, hạnh phúc trong đời sống hằng ngày. Trong đạo Phật, Bát Chánh Đạo được xe

Ăn ít, uống ít, ngủ ít, nói ít

GN - Đạo tràng Tường Vân đã trải qua 6 năm và 74 khóa tu Một ngày an lạc. Hôm nay, Phật tử tập hợp về tu đông là tín hiệu đáng mừng cho Phật giáo. Vì tất cả Phật tử khắp cả miền Nam theo đuổi một khóa

Lựa lời mà nói

GN - Ngôn ngữ là phương tiện mà con người dùng để giãi bày tư tưởng, tình cảm của mình, đồng thời cũng là phương tiện giao tiếp giữa người và người trong xã hội.

Thành trì vững chắc của người tu

GN - Một thời Đức Phật trú tại nước Xá-vệ, ở trong Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc. Bấy giờ Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo: “Như vương thành ở biên giới có đầy đủ bảy điều kiện và bốn thứ lương thực sung túc

Người mang sứ mạng của Như Lai

Sau khi kim tướng của Đức Thế Tôn không còn trên đời, những phương pháp đưa nhân sanh từ bờ mê quay về nẻo giác mà Ngài đã tìm ra, được hàng Tăng bảo duy trì và phát huy hưng thịnh. Nói cách khác, mạn

Nhập Không môn

GN - Pháp Không là cánh cửa không, mà đa số chúng ta không hiểu nghĩa Không trong đạo Phật. Phần lớn chúng ta hiểu Không là không có gì, đó là sai lầm lớn của người tu. Có người nói rằng Không là cửa

Thiện tri thức là bậc Phạm hạnh trọn vẹn

GN - Xuất gia tu học với bản nguyện thượng cầu hạ hóa, làm thầy của trời người. Khoan nói chi loài trời cao xa nhiều thần thông và phước báo, chỉ riêng trong loài người mà khiến cho họ tín thuận, quy

Đạo Phật hướng con người sống với trí tuệ

GN - Con người ai cũng có tâm mong cầu và lòng sợ hãi. Mong cầu được sung sướng hạnh phúc, được lợi lộc giàu sang, được thăng quan tiến chức… Sợ hãi trước mọi thiên tai dịch họa, bệnh tật hiểm nghèo,

Chuyện gà trong kinh Phật

GN - Có thể nói, hầu hết các thời thuyết giáo, Đức Phật đều vận dụng những hình ảnh để thí dụ giúp người nghe dễ hiểu, lãnh hội được điều Ngài muốn trao truyền. Trong kho tàng văn học Phật giáo, từ Ki

Tổ Huệ Đăng : Gương sáng Phật giáo yêu nước - phụng đạo

Hòa thượng Huệ Đăng với Tổ đình Thiên Thai là tiêu biểu cho tinh thần Phật giáo gắn với truyền thống yêu nước phụng đạo: “Đất nước có độc lập tự chủ thì Phật pháp mới hóa độ tròn duyên”.

Từ kinh Vô lượng nghĩa nhìn về kinh Nguyên thủy

GN - Tất cả giáo lý Phật không nằm ngoài ba việc chính yếu là đạo đức, trí tuệ và làm lợi ích cho cuộc đời và đã được ghi rõ trong kinh Vô lượng nghĩa; nói cách khác, 84.000 pháp môn tu của Phật đều q

Cảm niệm ngày Phật Thành Đạo

Ngày Phật Thành Đạo là dấu ấn quan trọng trong lịch sử nhân loại, là sự ra đời của đạo Phật, sự ra đời của những con người mang theo thông điệp hòa bình, góp phần xây dựng nền tảng đạo đức xã hội với

Dặn lòng nhẫn & xả để buông tâm đố kỵ

GN - Trong cuộc sống, đố kỵ là chuyện thường tình ai cũng hiểu. Ganh ghét, hơn thua, cái bệnh ái thủ như một đặc tính cố hữu, có chủng tử sắp sẵn trong tâm con người. Khi cái hạnh phúc người khác có đ

33 câu nói có ý nghĩa

1-Người Phật tử cần phải thiền trong đi đứng nằm ngồi, trong sinh hoạt hằng ngày sẽ giúp cho chúng ta nhận biết được rõ ràng những ý nghĩ, lời nói, hành động của mình là thiện hay bất thiện, để ta sửa

Phật Dạy Sự Nghiệp Ngày Mai

Để đảm bảo sự nghiệp ngày mai của mình được tươi sáng và tốt đẹp, chúng ta ngày hôm nay hãy chuẩn bị cho một hành trang vào đời với những hiểu biết chân chính, bằng sự học hỏi, chiêm nghiệm và tu sửa

Tư tưởng Tịnh độ & tha lực

Khởi nguyên tư tưởng Tịnh độ và tha lực

Giáo Pháp Thời Luân không biện hộ hay tiên đoán một thế giới quyết chiến giữa Thiện và Ác

Giáo Pháp Tương Tục [1] hay tantra cao nhất cùa Đạo Phật, Mật Điển Du Già Tối Thượng [2], dạy những phương pháp thiền quán song song với tiến trình của sự chết và tái sinh nhằm để thâm nhập trình độ v

VIDEO 




LIÊN KẾT 
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------


THƯ VIỆN