Hương vị mứt Tết miền Nam

GNO - Mùa xuân là mùa của sự sống, mùa của cây trái đơm hoa trổ quả. Vốn được thiên nhiên ưu đãi, miền đồng bằng Nam bộ có vô vàn trái ngon quả ngọt vào mỗi dịp Tết đến. Biểu hiện rõ nhất là có nhiều món mứt trong các gia đình ở làng quê. 

Mứt tết ở đây thật phong phú, đa dạng, khó mà kể hết, kể đủ, nhưng tạm phân loại như sau: Mứt có gốc từ các loại quả (Mứt me, mứt cà, mứt dừa, mứt mãng cầu, mứt tắc, mứt chuối, mứt chùm ruột,…), mứt được làm từ một số loại củ (mứt củ năng, mứt gừng, mứt khoai, mứt cà rốt, mứt củ sen…) và mứt được chế biến từ các hạt (mứt hạt sen, mứt đậu trắng, mứt đậu phộng,…).

2013-01-10_06_53_24-mut2.jpg

Món mứt miền Nam là nét văn hóa độc đáo

Sau ngày hai mươi ba tháng Chạp, phần lớn các gia đình chuẩn bị làm mứt ăn Tết. Tuy nói có nhiều loại, nhưng phổ biến nhất là ba món mứt dẻo: mứt gừng, mứt chuối và mứt khóm. Vào những ngày chợ Tết cuối năm, mấy bà nội trợ lo mua gừng, mua khóm làm mứt. Làm mứt còn gọi là xào hay sên mứt. Để có mứt gừng ngon, người ta phải chọn mua gừng ta, tức loại gừng có củ nhỏ.

Gừng này sẽ giúp mứt có mùi thơm, vị cay nồng và dai hơn các loại gừng khác. Sau khi xắt nhuyễn, gừng ngâm nước phèn để mứt trong hơn. Ngâm xong, đem gừng đi phơi nắng độ một ngày rồi mới sên. Đầu tiên là bắt chảo lên bếp, cho đường vào rồi vắt chanh để mứt không lợi đường. Khi đường chảy tan ra mới bỏ gừng vào xào.

Để biết khi mứt vừa chín tới, người xào mứt dùng một ngón tay chạm vào chất sền sệt trong chảo, sau đó dùng hai ngón tay kéo dài ra, nếu có dạng sợi chỉ là mứt chín. Đậu phộng rang chín, bỏ vỏ, giã sơ rồi rắt lên làm cho mứt thêm vị béo, giòn. Đối với mứt khóm, khi mua không được chọn khóm quá chín. Trái khóm gọt vỏ, rửa sạch, cắt làm bốn và bỏ cùi đi rồi tiếp tục thái thành từng lát mỏng có hình tam giác. Tương tự như sên mứt gừng, khóm được cho vào chảo khi đường nóng và chảy. Thông thường, để nhận biết lúc mứt vừa ăn, người sên vít một ít mứt cho vào ly nước, nếu thấy mứt sánh lại trong nước là thành công. Bên cạnh hai loại mứt trên, mấy bà nội trợ thích làm thêm mứt chuối.

Trước đó, họ đã chọn quày chuối sau hè để chín, ép từng trái rồi đem phơi khô, thái nhuyễn. Khác với cách làm mứt gừng, mứt chuối, khi đường thắng gần tới mới bỏ chuối đã thái vào chảo rồi mang xuống, nếu bỏ thêm đậu phộng thì ăn sẽ ngon hơn. Sên mứt là quá trình chuẩn bị thật kỹ lưỡng và khéo léo, công phu.

Món mứt được chấm điểm là sau khi sên không bị lợi đường. Mứt bị lợi đường tức mứt và đường rời ra, không dẻo và dính lại, khi ăn rất khó vít. Lúc xào, mùi mứt thơm lừng từ trong bếp ra đến sân-một hương vị tết đang đến gần từng nhà, từng người trong các thôn, xóm. Mứt được cho vào hủ sành và để ở nơi mà kiến không thể chui lọt.

Một số địa phương ở miền Nam nổi tiếng với nhiều món mứt tết khác nhau. Xuân về, người dân Bến Tre rất chuộng món mứt dừa. Mứt được làm từ cơm dừa cứng cạy được bào mỏng, rửa sạch và để ráo nước, ướp đường độ một đến hai giờ, rồi đảo liên tục trên chảo, khi nào thấy khô mới mang xuống.

Người ta còn cho sầu riêng vào làm cho mứt có mùi thơm nồng nàn, quyến rũ, thật khó lẫn với các loại mứt khác. Mứt dừa không chỉ có màu trắng đặc trưng mà còn thêm màu nâu đen từ cà phê, màu xanh biếc của lá dứa, màu đỏ của gấc, màu tim tím của lá cẩm….

12-Nu-tu.jpg

Làm mứt gừng tại tịnh xá Ngọc Phương

Dịp tết, đến miệt vườn Vĩnh Long, Tiền Giang, khách thường được chủ nhà đãi món mứt tắc. Trái tắc trĩu quả, vàng hực trên cây được tách bỏ hột, ướp và sên với đường. Mứt tắc có vị nhẫn, lợi thuốc như giúp kích thích tiêu hóa, tiêu đờm, giải độc, đặc biệt chữa ho rất tốt.

Bà con ở Cà Mau thì có món mứt lạ: mứt trái giác. Giác là loại cây mọc nhiều ở ven ruộng, bờ vuông. Trái giác khi chín có màu đỏ thẩm, cỡ đầu ngón tay. Sau khi hái xong, người ta đem trái đi rửa, để ráo rồi sên với đường. Mứt giác có màu đỏ, vị chua chua ngọt ngọt, cất trong hủ để ăn lai rai ba ngày tết. Tuy đã thất truyền, nhưng trước đây Trà Vinh nổi tiếng với món mứt gừng được làm từ củ gừng sậy. Tương truyền, mứt gừng Trà Vinh được sản xuất từ miền biển Ba Động. Mùa mưa dầm, giông bão, người làm nghề biển không ra khơi được, nên họ có thú vui ăn mứt gừng và uống trà đậm. Một câu ca dao truyền tụng:

                   “Gừng sậy, mùi thơm, ít cay

                Đàn bà làm mứt khéo bày ngọt thanh

                       Mứt coi trong vắt, sạch tinh

                Người ta ăn mứt Trà Vinh nhớ hoài

Ở Nam bộ, cứ đến tết là mấy nhà khá giả hoặc cảnh vẻ hay làm các món mứt đòi hỏi nhiều tính cần cù và độ khéo tay, nhiều kinh nghiệm như: mứt cà, mứt me, mứt chanh, mứt khế…để biếu và đãi khách. Nhưng chắc ít nhà đến nay còn làm là món mứt khổ qua, mứt ớt. Người ta chọn ớt sừng trâu trái to, chín đỏ và sao cho thật ít cay thì càng tốt.

Ớt bỏ hột, ngâm trong nước vôi ăn trầu độ hai ngày rồi xả cho sạch. Sau đó, nấu giấm với đường, bột ngọt và cho ớt vào ngâm khoảng mười ngày mới mang đi xả nước mưa nhiều lần. Ớt được tiếp tục trộn với đường, đem đi phơi nắng cho trái săng lại và chắt bỏ nước cay chảy ra từ thân trái. Độ ba ngày sau, người ta sên ớt với đường cho thật kẹo. Sên xong, ớt được bày trong mâm, phơi nắng khoảng mười ngày nữa. Mỗi ngày, người trông phải trở mứt và thoa nước đường chảy ra vào thân ớt cho đến khi mứt khô là hoàn thành. Mứt ớt có màu đỏ thẩm, ăn hơi the the, giòn giòn, rất hấp dẫn.

Với mứt khổ qua, khi mua phải chọn trái hơi già, hột có màu đỏ, tránh thật non hoặc quá già. Người nội trợ mổ khéo lấy hột, nhét vôi vào bụng trái, ngâm trong nước vôi. Công đoạn về sau thì tương tự như mứt ớt. Khi thưởng thức, mứt có màu xanh nhạt, vị nhẫn nhẫn, cho cảm giác vừa giòn vừa dai. Như vậy, muốn làm hai loại mứt này, người nội trợ phải bỏ công sức gần tháng trời, chăm chút hàng ngày mới đạt.

img_0898-20110111-112739.jpg

Món mứt ớt đặc biệt

Thưởng thức mứt tết biết cách mới đúng điệu. Ăn mứt thì phải uống trà. Vị mứt ngọt đậm đà nhấp cùng tách trà nóng, vị đắng tạo cảm giác sướng tê cả lưỡi, ấm cả bụng. Với món mứt gừng, mứt khóm, mứt chuối, người ta còn nướng bánh phồng nếp căng tròn, nóng hổi kẹp ăn với mứt bên trong. Khi ăn, vị béo và giòn rụm của bánh hòa chung vị ngọt, thơm và dẻo của mứt cùng với tiếng lộp bộp phát ra đã làm nên một hương vị và âm thanh lạ lạ, hấp dẫn vô cùng. Uống thêm một tách trà Bắc nữa thì chắc hết sẩy! Lúc đãi khách, các món mứt để trong khay tròn được chia làm nhiều ô, có nhiều màu sắc và hương vị trộn lẫn.

Món mứt bí trong trong kề bên mứt chùm ruột đỏ thẩm, mứt khoai vàng ươm, mứt chà là đen đen và mứt dừa có màu xanh lá dứa,…như cùng mang sắc xuân của đất trời đến tận mọi nhà, mọi người.

Mứt tết là một nét văn hóa ẩm thực ngày tết của dân tộc. Các món mứt ở Nam bộ có hương vị đậm đà, ngọt ngào, nhiều sắc màu xen lẫn, phong phú và đa dạng. Mặt khác, mứt còn có ý nghĩa dinh dưỡng, y học nếu biết cách ăn hợp lý, vừa phải. Chẳng hạn, trong cái se se lạnh đầu xuân, vị cay, nồng của mứt gừng có tác dụng làm ấm người, phòng viêm đường hô hấp, giải độc và chống đau bụng do ăn uống không điều độ. Làm mứt tết còn là dịp đo tài nghệ nữ công gia chánh và là cơ hội để trao truyền kinh nghiệm bếp núc của các thế hệ phụ nữ trong gia đình Việt Nam xưa cũng như nay.

Dương Hoàng Lộc

Có tạo mà không dựng

HỎI: Theo giáo lý đạo Phật, vũ trụ này là do nhân duyên mà sinh, không do ai tạo dựng nên (không có đấng sáng thế). Tuy nhiên, một số người tu theo tông Tịnh độ nói Phật A Di Đà tạo dựng nên thế giới

Làm gì với cơn giận?

Mấy ngày nay thành phố cổ Kandy (Sri Lanka) đang bị bủa vây bởi bầu không khí đầy giận hờn, thiếu bao dung và nhiều hoảng sợ. Sự việc xảy ra từ một cuộc tranh chấp ẩu đả giữa tài xế xe tải vốn là Phật

11 công dụng tuyệt vời của nước chanh

Nước chanh có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, là thức uống có thể hấp thu thường xuyên.

Gặp được Phật pháp là khó

Người học Phật thường nghe câu “Sinh ra đời gặp được Phật pháp là khó”. Kỳ thực thì với phương tiện ngày nay, không khó để truy tìm một bản kinh của Phật hay một pháp thoại nào đó của những vị thầy da

Thần chú tiêu trừ chướng nạn

Tôi kể chuyện này để nói lên sự vi diệu của Phật pháp là không thể nghĩ bàn. Chuyện mới xảy ra trong mùa Vu lan này, mà kết quả vi diệu như mới chỉ ngày hôm qua.

Bông huệ xào

Hồi ấy, mẹ tôi vẫn còn khỏe và đảm đương việc bếp núc trong nhà. Tánh mẹ cần mẫn và giản dị. Mẹ thường hay mua hoa lễ Phật. Trong các loài, mẹ thích nhất là hoa huệ trắng. Màu hoa trắng hồn nhiên, thu

Vạn vật hữu linh vậy ăn chay có ích gì?

HỎI: Tôi có người bạn nói quan điểm đạo Phật và một số nghiên cứu khoa học đã chỉ rõ “vạn vật hữu linh”, nghĩa là vạn vật đều có tánh linh, cỏ cây cũng có cảm giác, cũng biết buồn đau. Vậy chủ trương

Không tin Tăng có thất kính với Tam bảo?

GN - HỎI: Tôi có người bạn rất kính tin Phật, làm nhiều việc thiện nhưng lại không kính tin chư Tăng, thậm chí còn nói một số lời lẽ không tốt về chư Tăng. Tôi có nói với bạn rằng, nhờ chư Tăng gìn gi

Mùa Vu lan nghĩ về Tứ trọng ân

Thắng hội Vu lan đã từ lâu trở thành một đại lễ của Phật giáo nói riêng và văn hóa dân tộc nói chung. Đây là nhịp cầu thiêng liêng nối liền giữa hai bến bờ tâm linh và đạo đức trong cuộc sống của mỗi

Tôn giả Xá Lợi Phất trí tuệ đệ nhất-hiếu thảo vẹn toàn

Đạo Phật là đạo giải thoát. Đức Phật dạy: “Hiếu tâm tức thị Phật tâm. Hiếu hạnh vô phi Phật hạnh. Nhược đắc đạo đồng chư Phật. Tiên tu Hiếu dưỡng nhị thân” (Lòng hiếu chính là lòng Phật, hạnh Hiếu há

Tối nào mẹ cũng niệm Phật...

Mẹ không sinh ra tôi nhưng mẹ luôn sống trong tôi, từng sát-na...

Ăn chay không thiếu chất như nhiều người nghĩ

Tình cờ đọc được báo Giác Ngộ, xin cảm ơn quý báo đã viết “Mời bạn cùng ăn chay” để các Phật tử như tôi được có thêm thông tin, nâng cao hiểu biết về lợi ích của việc ăn chay đối với bản thân và cộng

Củ cải đường giúp chống lão hóa não

Uống một ly nước ép củ cải đường trước khi tập thể dục có thể giúp não bộ đang bị lão hóa hoạt động tốt hơn, theo một nghiên cứu gần đây.

Giới trẻ “đỏ mắt” tìm nơi tu học

GN - Việc Phật giáo có vẻ như chưa đặt nặng vấn đề thu hút người trẻ đến với các khóa tu học, khiến cho một bộ phận giới trẻ có tâm hướng về Phật pháp loay hoay tìm kiếm cho mình một địa chỉ sinh hoạt

Sau cõi thanh tịnh

GN - Tôi bước vào không gian lễ hội trời đã ngả sang chiều, nhưng mọi người còn đông lắm. Trong cái ồn ào lắm khi cũng chán nên tôi men theo triền đồi vào một ngôi miếu cũ. Ngôi miếu thâm u nằm dưới t

Scan não có thể giúp dự báo nguy cơ tự kỷ

GNO - Scan não tiến hành trên trẻ sơ sinh khi trẻ 6 tháng tuổi có để giúp dự đoán được liệu trẻ có khả năng phát triển chứng tự kỷ hay không, theo một nghiên cứu mới gần đây.

Biến đổi khí hậu tác động xấu đến sức khỏe tinh thần

GNO - Biến đổi khí hậu có hàng loạt tác động gây kinh ngạc đến sức khỏe tinh thần của con người, các chuyên gia cho biết.

Người có hình xăm được xuất gia không?

GN - HỎI: Tôi là nữ Phật tử, 24 tuổi, có chút hiểu biết Phật pháp, kính trọng bổn sư và các bậc Tăng Ni, hiện tôi rất muốn được xuất gia tu học. Nhưng trước đây tôi đã phạm sai lầm khi xăm vài hình nh

Trai phạn, Trai tăng & Trai đàn

GN - HỎI: Xin quý Báo giải thích rõ sự khác biệt giữa lễ cúng Trai phạn, Trai tăng và Trai đàn.

Để việc phóng sinh thể hiện lòng từ bi đúng nghĩa

GN - Không phải nhiều người, mà rất nhiều người, hiểu lầm rằng từ bi là tình thương, hành động giúp người khác, phóng sinh các loài vật mà không hề suy xét, không cần sự hiểu biết.

Nhớ Phật, niệm Phật & bình an...

GN - Học Phật mà không nhớ Phật thì nhớ ai? Tôi nhớ có lần thầy nói vậy khi nhắc các học trò của mình. Tôi đã đem câu nói đó vào trong đầu như một câu “chú” để mỗi ngày nhớ Phật, đi đường hay ngồi chơ

Tết ngoài ngõ

GN Xuân - Một đời người thì không biết bao nhiêu lần trải qua cái Tết. Mỗi một cái Tết thì lại có những rong ruổi khác nhau, những buồn vui khác nhau, và trong đó có những trùng phùng hay dang dở. Có

Cuối năm dọn dẹp bàn thờ vào ngày nào, có cần nhờ thầy bốc bát hương?

GN - Một câu hỏi được bạn đọc gửi đến tòa soạn Báo Giác Ngộ, cũng là thắc mắc của nhiều người khác.

Hương vị mứt Tết miền Nam

GNO - Mùa xuân là mùa của sự sống, mùa của cây trái đơm hoa trổ quả. Vốn được thiên nhiên ưu đãi, miền đồng bằng Nam bộ có vô vàn trái ngon quả ngọt vào mỗi dịp Tết đến. Biểu hiện rõ nhất là có nhiều

Bức tượng Phật tiết lộ câu chuyện hàng thế kỷ

GNO - Một phái đoàn khảo cổ dưới nước hôm Chủ nhật (15-1) đã tiết lộ thêm về một bức tượng Phật nổi lên khỏi mặt nước của một hồ chứa ở tỉnh Giang Tây, Trung Quốc.

Những đốm lửa thắp sáng cuộc đời

GN - Một dạo, ở TP.Hồ Chí Minh, Cần Thơ… có những gian hàng miễn phí với khẩu hiệu “Ai thừa ủng hộ, ai thiếu đến lấy”, từ quần áo trẻ em, cái áo học sinh cho đến chiếc túi đựng đồ dùng đã qua sử dụng.

“Liệu có rừng để gọi tên?”

GN - “Việt Nam đứng thứ 7 toàn cầu về thiệt hại do biến đổi khí hậu”, “Việt Nam thuộc top 10 thế giới có không khí ô nhiễm nhất”, “Việt Nam mất 780 triệu USD mỗi năm vì vệ sinh môi trường chưa tốt”, “

Biết trước giờ tịch, xá-lợi hiển linh

GN - Trần Nhân Tông (1258-1308), một vị vua anh minh, có công lớn trong việc bảo vệ nền độc lập và mở rộng cương thổ Đại Việt, đồng thời ngài là một thiền sư lớn, khai sáng dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử

Sengai Gibon: Nghệ Thuật Nhật Bản Và Phật Giáo Lâm Tế

Sengai thuộc trường phái Lâm Tế của Phật giáo Nhật Bản và đúng với bản chất cá nhân rất đáng chú ý này, ông chú tâm vào nghệ thuật ở những giai đoạn sau của cuộc đời mình. Tất nhiên, nghệ thuật luôn h

Sao không là bây giờ?

GN - Sáng sớm ra khỏi cửa nghe hơi gió lành lạnh. Hương vị lập đông. Mới biết lâu nay Sài Gòn nóng bức thế nào… Vậy là đủ. Dù chỉ một chút ân sủng của thiên nhiên ta cũng thấy quý lắm rồi!

Phật tử phải kiên quyết từ bỏ rượu bia

GN - Tôi đi dự đám tiệc và thấy có nhiều Phật tử ăn chay nhưng uống bia. Thức ăn cũng là tàu hủ, rau củ được chế biến nhưng thức uống lại là các loại bia. Tôi thắc mắc thì có người trả lời rằng: “Đức

Bức xúc vì một số quý thầy thiếu oai nghi

GN - HỎI: Tôi là Phật tử từ khi 10 tuổi, nay đã hơn 60. Tôi thường gần gũi phục vụ chư Tăng trong các dịp lễ hoặc họp hành nên được trao truyền ít nhiều Phật pháp. Điều mà tôi luôn trăn trở là một số

Vì sao ăn chay tốt cho sức khỏe và môi trường?

GNO - Chúng ta đều biết rằng các nhân vật nổi tiếng thế giới như Albert Einstein, Benjamin Franklin, Natalie Portman, Ellen DeGeneres, Gandhi, Paul McCartney, Charles Darwin và Betty White cùng chia s

VIDEO 




LIÊN KẾT 
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------


THƯ VIỆN