Mùa Vu lan nghĩ về Tứ trọng ân

Thắng hội Vu lan đã từ lâu trở thành một đại lễ của Phật giáo nói riêng và văn hóa dân tộc nói chung. Đây là nhịp cầu thiêng liêng nối liền giữa hai bến bờ tâm linh và đạo đức trong cuộc sống của mỗi con người. 

Vu lan không chỉ là dịp để con cháu tưởng nhớ đến công lao sinh thành dưỡng dục vĩ đại của ông bà cha mẹ đối với mình mà còn là dịp niệm ân với cả Tổ quốc, thầy cô và đồng bào nhân loại. Vì lẽ đó, mỗi cá nhân cần phải có thêm những suy nghĩ, những hành động thiết thực hơn, ý nghĩa hơn, và có thêm tình yêu bao la rộng lớn hơn với thế giới xung quanh mình. Tình yêu, lòng biết ơn và biết đền ơn đó chính là con đường đi đến hạnh phúc của cuộc sống.

a vulan tutrong an.jpg
Ngày nay Vu lan đã trở thành một lễ hội mang tầm tinh hoa của nhiều dân tộc Á Đông

Cốt yếu của văn hóa Vu lan là giáo dục con người lòng hiếu thảo, biết đền ơn đáp nghĩa. Đó chính là hướng giáo dục tánh thiện từ bên trong của mỗi con người, từ góc độ gia đình cho đến bên ngoài xã hội. Vì điều căn bản nhất của mỗi con người là chữ hiếu, bởi bất kỳ ai cũng đều có cha mẹ sinh ra, và có hiếu thuận với ông bà cha mẹ thì mới biết thương con người, yêu thương muôn vật. 

Trong Tăng chi bộ kinh, Phật có dạy rằng: “Này các Tỳ-kheo. Có hai hạng người trả ơn không thể nào được.  Thế nào gọi là hai? Đó là mẹ và cha. Nếu một bên vai cõng mẹ,  một bên vai cõng cha, làm như thế suốt trăm năm cho đến một trăm tuổi, người con cũng chưa làm đủ  hay trả ơn đủ cho cha mẹ”.

Cha mẹ là người chịu nhiều đau khổ và vất vả để sinh ta ra, nuôi nấng dạy dỗ ta nên người, đó là một quá trình dài dằng dặc, chứ không phải sớm tối một chiều. Và trên đời này không ai hy sinh cho con cái hơn cha mẹ, công lao trời biển ấy đâu có thể cân đo đong đếm được. Phận làm con nếu không thấy rõ điều này coi như một sai lầm lớn nhất của kiếp làm người.

Biết hiếu, nói hiếu không chỉ bằng cái miệng, mà là ở chỗ tư tưởng và hành vi. Nuôi dưỡng cha mẹ mà không thờ kính cha mẹ thì có khác gì nuôi con vật! Đó là chữ hiếu méo mó, tật nguyền không sử dụng được. Làm người phải “một lòng thờ mẹ kính cha” phải “cho tròn chữ hiếu” mới làm con trọn đạo. Nhưng, thế nào là cho tròn chữ hiếu? Đó là khi cha mẹ còn sống phải biết vâng lời dạy bảo, làm cha mẹ vui lòng, thờ kính cha mẹ, hướng cha mẹ đến với Chánh pháp. Khi cha mẹ già phải nuôi dưỡng chăm sóc. Khi cha mẹ qua đời thì ma chay tế lễ cho đàng hoàng tử tế.

Tuy nhiên, ở khía cạnh tế lễ này có rất nhiều điều ngộ nhận. Ma chay tế lễ đàng hoàng không có nghĩa là giết gà giết lợn thiết đãi linh đình. Đó chẳng qua là làm cho tội nghiệp của người đã khuất càng thêm nặng nề mà thôi. Chúng ta phải hiểu rằng, lúc cha mẹ còn sống vì trăm kế mưu sinh, vì nuôi nấng con cái mà vướng vào không ít nghiệp báo, tại sao cha mẹ mất rồi mà ta còn làm cho cha mẹ phải mang thêm phần nặng đó! Chính vì vậy, hiếu thuận với cha mẹ là mong cầu, tạo nhiều phước báo cho cha mẹ được siêu sinh Tịnh độ, là thoát ra khỏi luân hồi sanh tử, chứ không phải kéo cha mẹ vào địa ngục A tỳ để chịu trầm luân đau khổ.

Từ trọng ân của cha mẹ, ta nghĩ đến trọng ân của các bậc thầy cô. Vì mỗi con người sinh ra để phát triển toàn diện phải được nuôi dưỡng bằng cả lúa gạo lẫn tri thức. Mà tri thức ta có được là do công lao của thầy cô dạy dỗ. Đó là nền tảng cơ sở để con người trưởng thành, có nhân cách, phát triển nghề nghiệp, thích ứng, dung hòa với cuộc sống, với cộng đồng xã hội. Chính vì vậy, làm người không thể không biết ơn và trả ơn này.

Đối với giới Phật tử, trong ân đức giáo dưỡng, cần phải biết ân Tam bảo (Phật - Pháp - Tăng). Ơn của Đức Phật với chúng sinh quả là vô cùng vĩ đại. Vì ngài đã dám bỏ tất cả hạnh phúc riêng tư, hy sinh cuộc đời mình để tầm đạo, giác ngộ ra chân lý cứu độ chúng sinh ra khỏi mọi nỗi khổ niềm đau. Và chân lý ấy chính là pháp của Ngài để lại cho nhân loại sau này. Khi Đức Phật nhập Niết-bàn thì Pháp chính là thầy, nhờ có pháp mà chúng sinh mới biết phân biệt đâu là tội ác, biết đường tìm về với chính mình, biết hướng giải thoát ra khỏi luân hồi sanh tử để đi đến hạnh phúc viên mãn. Để làm được điều đó thì phải có Tăng. Tăng là những bậc chân tu phẩm hạnh, là chiếc cầu nối giữa pháp của Phật đến với chúng sinh để gieo hạt giống an lành. Tăng cũng là người truyền huyết thống tâm linh cho mỗi chúng ta. Đó cũng là cái thế giới thiện giúp ta biết chế ngự mọi cái xấu ác để mà sống tốt… Chính vì vậy chúng ta không thể không hiểu biết về trọng ân này.

Nhưng để thực hiện được hai trọng ân trên, chúng ta không thể quên trọng ân của quốc gia xã hội. Chỉ có một đất nước thanh bình, ổn định thì mọi thành phần trong xã hội mới có cơ hội sinh hoạt yên lành và phát triển, nhân dân bá tánh mới có cơm no áo ấm, mới được học hành và an cư lạc nghiệp. Chiến tranh chỉ đem lại sự giết chóc, tàn phá, sự đau khổ và di chứng của sự đau khổ triền miên. Để có được một đất nước yên ổn, phát triển như hiện nay, cha ông ta đã phải trải qua mấy ngàn năm xương rơi máu đổ. Biết bao bậc minh quân, anh hùng tướng sĩ, những người mở cõi khai hoang, những nhà chính trị vì dân vì nước, những chiến sĩ âm thầm nơi biển đảo xa khơi… tất cả sự là sự hy sinh không hề nhỏ, tất cả phải đổi bằng máu và nước mắt. Chính vì vậy mà có thể nói, đây là một trọng ân trong những trọng ân, chúng ta không thể không báo đền.

Ngoài trọng ân với cha mẹ, sư trưởng và Tổ quốc, còn một trọng ân khác là với chúng sanh vạn loại. Vì mỗi con người chúng ta không thể sống độc lập, tự cấp tự túc mọi thứ cho mình, mà phải sống trong mối tổng hòa của tất cả các mối quan hệ xã hội. Vạn loại chúng sinh luôn phải tương hỗ cho nhau từ manh áo, chén cơm, viên thuốc đến tất cả các phương tiện sinh hoạt khác hàng ngày. Có thể nói, muôn loài muôn vật là một chuỗi móc xích với nhau, muốn duy trì thì phải kết nối, bởi vậy cái ơn của tha nhân, tha vật là chúng ta phải thọ nhận luôn luôn trong mỗi phút mỗi giây của cuộc sống. Biết cái ơn này chúng ta mới phát tâm với tình yêu rộng lớn, mới bỏ qua sự ích kỷ hẹp hòi, mới không tàn hại nhau một cách vô tội vạ, mới thấu hiểu thế nào là “nhiễu điều phủ lấy giá gương”. Vì bản chất của vũ trụ là hòa đồng, còn người còn chấp ngã mới chấp mê, một khi đã hiểu ta chẳng phải là ta, mà ta cũng chẳng là ai cả thì mới đích thực hạnh ngộ pháp thân, mới thực sự hạnh phúc trọn vẹn.

Có thể khẳng định một điều rằng, tứ trọng ân là bốn trụ cột cơ bản nhất của xã hội học Phật giáo. Mà Vu lan là một nghi lễ cơ sở để mọi người nhìn thấy được vấn đề một cách thấu đáo thông qua những bậc hiền trí. Từ việc hiểu thế nào là ân, rồi đi đến việc đền ân đáp nghĩa cho phải lẽ là một quá trình mà con người phải hết sức tinh tấn huân tập, chứ không phải là một ý nghĩ thoáng qua hay một lời nói suông. Biết ơn, trả ơn là nền tảng căn bản nhất của đạo đức làm người. Vì con người ứng xử với nhau là nhân văn nhân bản, nhưng ứng xử với muôn loài muôn vật phải với tư cách là nhân loại trung tâm.

Ngày nay Vu lan đã trở thành một lễ hội mang tầm tinh hoa của nhiều dân tộc Á Đông, phải làm thế nào để nó trở thành một nếp nghĩ, một nếp sinh hoạt mang ý nghĩa thiêng liêng thường nhật, ăn sâu vào tâm khảm của mỗi con người thì mới thực sự mới có cuộc sống an lành tốt đẹp. Bằng ngược lại rơi vào các trò cúng bái giải oan, giải nghiệp, những trò mê tín dị đoan, hoặc hiếu đễ hình thức thì vô vàn tai hại. Một xã hội văn minh không thể chấp nhận những sai lầm lệch lạc đó, cũng như một con người đối với mình mà còn giả dối thì hỏi làm sao chân thật với người khác được.

Phước Lộc Thanh Sơn

Không tin Tăng có thất kính với Tam bảo?

GN - HỎI: Tôi có người bạn rất kính tin Phật, làm nhiều việc thiện nhưng lại không kính tin chư Tăng, thậm chí còn nói một số lời lẽ không tốt về chư Tăng. Tôi có nói với bạn rằng, nhờ chư Tăng gìn gi

Mùa Vu lan nghĩ về Tứ trọng ân

Thắng hội Vu lan đã từ lâu trở thành một đại lễ của Phật giáo nói riêng và văn hóa dân tộc nói chung. Đây là nhịp cầu thiêng liêng nối liền giữa hai bến bờ tâm linh và đạo đức trong cuộc sống của mỗi

Tôn giả Xá Lợi Phất trí tuệ đệ nhất-hiếu thảo vẹn toàn

Đạo Phật là đạo giải thoát. Đức Phật dạy: “Hiếu tâm tức thị Phật tâm. Hiếu hạnh vô phi Phật hạnh. Nhược đắc đạo đồng chư Phật. Tiên tu Hiếu dưỡng nhị thân” (Lòng hiếu chính là lòng Phật, hạnh Hiếu há

Tối nào mẹ cũng niệm Phật...

Mẹ không sinh ra tôi nhưng mẹ luôn sống trong tôi, từng sát-na...

Ăn chay không thiếu chất như nhiều người nghĩ

Tình cờ đọc được báo Giác Ngộ, xin cảm ơn quý báo đã viết “Mời bạn cùng ăn chay” để các Phật tử như tôi được có thêm thông tin, nâng cao hiểu biết về lợi ích của việc ăn chay đối với bản thân và cộng

Củ cải đường giúp chống lão hóa não

Uống một ly nước ép củ cải đường trước khi tập thể dục có thể giúp não bộ đang bị lão hóa hoạt động tốt hơn, theo một nghiên cứu gần đây.

Giới trẻ “đỏ mắt” tìm nơi tu học

GN - Việc Phật giáo có vẻ như chưa đặt nặng vấn đề thu hút người trẻ đến với các khóa tu học, khiến cho một bộ phận giới trẻ có tâm hướng về Phật pháp loay hoay tìm kiếm cho mình một địa chỉ sinh hoạt

Sau cõi thanh tịnh

GN - Tôi bước vào không gian lễ hội trời đã ngả sang chiều, nhưng mọi người còn đông lắm. Trong cái ồn ào lắm khi cũng chán nên tôi men theo triền đồi vào một ngôi miếu cũ. Ngôi miếu thâm u nằm dưới t

Scan não có thể giúp dự báo nguy cơ tự kỷ

GNO - Scan não tiến hành trên trẻ sơ sinh khi trẻ 6 tháng tuổi có để giúp dự đoán được liệu trẻ có khả năng phát triển chứng tự kỷ hay không, theo một nghiên cứu mới gần đây.

Biến đổi khí hậu tác động xấu đến sức khỏe tinh thần

GNO - Biến đổi khí hậu có hàng loạt tác động gây kinh ngạc đến sức khỏe tinh thần của con người, các chuyên gia cho biết.

Người có hình xăm được xuất gia không?

GN - HỎI: Tôi là nữ Phật tử, 24 tuổi, có chút hiểu biết Phật pháp, kính trọng bổn sư và các bậc Tăng Ni, hiện tôi rất muốn được xuất gia tu học. Nhưng trước đây tôi đã phạm sai lầm khi xăm vài hình nh

Trai phạn, Trai tăng & Trai đàn

GN - HỎI: Xin quý Báo giải thích rõ sự khác biệt giữa lễ cúng Trai phạn, Trai tăng và Trai đàn.

Để việc phóng sinh thể hiện lòng từ bi đúng nghĩa

GN - Không phải nhiều người, mà rất nhiều người, hiểu lầm rằng từ bi là tình thương, hành động giúp người khác, phóng sinh các loài vật mà không hề suy xét, không cần sự hiểu biết.

Nhớ Phật, niệm Phật & bình an...

GN - Học Phật mà không nhớ Phật thì nhớ ai? Tôi nhớ có lần thầy nói vậy khi nhắc các học trò của mình. Tôi đã đem câu nói đó vào trong đầu như một câu “chú” để mỗi ngày nhớ Phật, đi đường hay ngồi chơ

Tết ngoài ngõ

GN Xuân - Một đời người thì không biết bao nhiêu lần trải qua cái Tết. Mỗi một cái Tết thì lại có những rong ruổi khác nhau, những buồn vui khác nhau, và trong đó có những trùng phùng hay dang dở. Có

Cuối năm dọn dẹp bàn thờ vào ngày nào, có cần nhờ thầy bốc bát hương?

GN - Một câu hỏi được bạn đọc gửi đến tòa soạn Báo Giác Ngộ, cũng là thắc mắc của nhiều người khác.

Hương vị mứt Tết miền Nam

GNO - Mùa xuân là mùa của sự sống, mùa của cây trái đơm hoa trổ quả. Vốn được thiên nhiên ưu đãi, miền đồng bằng Nam bộ có vô vàn trái ngon quả ngọt vào mỗi dịp Tết đến. Biểu hiện rõ nhất là có nhiều

Bức tượng Phật tiết lộ câu chuyện hàng thế kỷ

GNO - Một phái đoàn khảo cổ dưới nước hôm Chủ nhật (15-1) đã tiết lộ thêm về một bức tượng Phật nổi lên khỏi mặt nước của một hồ chứa ở tỉnh Giang Tây, Trung Quốc.

Những đốm lửa thắp sáng cuộc đời

GN - Một dạo, ở TP.Hồ Chí Minh, Cần Thơ… có những gian hàng miễn phí với khẩu hiệu “Ai thừa ủng hộ, ai thiếu đến lấy”, từ quần áo trẻ em, cái áo học sinh cho đến chiếc túi đựng đồ dùng đã qua sử dụng.

“Liệu có rừng để gọi tên?”

GN - “Việt Nam đứng thứ 7 toàn cầu về thiệt hại do biến đổi khí hậu”, “Việt Nam thuộc top 10 thế giới có không khí ô nhiễm nhất”, “Việt Nam mất 780 triệu USD mỗi năm vì vệ sinh môi trường chưa tốt”, “

Biết trước giờ tịch, xá-lợi hiển linh

GN - Trần Nhân Tông (1258-1308), một vị vua anh minh, có công lớn trong việc bảo vệ nền độc lập và mở rộng cương thổ Đại Việt, đồng thời ngài là một thiền sư lớn, khai sáng dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử

Sengai Gibon: Nghệ Thuật Nhật Bản Và Phật Giáo Lâm Tế

Sengai thuộc trường phái Lâm Tế của Phật giáo Nhật Bản và đúng với bản chất cá nhân rất đáng chú ý này, ông chú tâm vào nghệ thuật ở những giai đoạn sau của cuộc đời mình. Tất nhiên, nghệ thuật luôn h

Sao không là bây giờ?

GN - Sáng sớm ra khỏi cửa nghe hơi gió lành lạnh. Hương vị lập đông. Mới biết lâu nay Sài Gòn nóng bức thế nào… Vậy là đủ. Dù chỉ một chút ân sủng của thiên nhiên ta cũng thấy quý lắm rồi!

Phật tử phải kiên quyết từ bỏ rượu bia

GN - Tôi đi dự đám tiệc và thấy có nhiều Phật tử ăn chay nhưng uống bia. Thức ăn cũng là tàu hủ, rau củ được chế biến nhưng thức uống lại là các loại bia. Tôi thắc mắc thì có người trả lời rằng: “Đức

Bức xúc vì một số quý thầy thiếu oai nghi

GN - HỎI: Tôi là Phật tử từ khi 10 tuổi, nay đã hơn 60. Tôi thường gần gũi phục vụ chư Tăng trong các dịp lễ hoặc họp hành nên được trao truyền ít nhiều Phật pháp. Điều mà tôi luôn trăn trở là một số

Vì sao ăn chay tốt cho sức khỏe và môi trường?

GNO - Chúng ta đều biết rằng các nhân vật nổi tiếng thế giới như Albert Einstein, Benjamin Franklin, Natalie Portman, Ellen DeGeneres, Gandhi, Paul McCartney, Charles Darwin và Betty White cùng chia s

VIDEO 




LIÊN KẾT 
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------
------------------------------------


THƯ VIỆN